Το Φιστίκι

ηλε-περιοδικό ευτράπελης ύλης, φωταδιστικό και κουλτουριάρικο

Posts Tagged ‘3ο τεύχος’

Επίκαιρα σκίτσα του Γ. Γεωργίου

Posted by tofistiki στο 22/09/2009

Posted in Περιοδικό, Σκίτσα-φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , | Leave a Comment »

Μικρό αφιέρωμα στον Κάρολο Δαρβίνο

Posted by tofistiki στο 15/09/2009

Το 2009 δεν είναι μονάχα «έτος Γιάννη Ρίτσου» για τους Έλληνες, είναι επίσης, και μάλιστα σε παγκόσμια κλίμακα, «έτος Δαρβίνου» καθώς έχουν περάσει 200 χρόνια απ’ τη γέννηση ενός από τους μεγαλύτερους επιστήμονες όλων των εποχών, που τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο με τον Γαλιλαίο, τον Νεύτωνα, τον Αϊνστάιν και πολλά άλλα γνωστά ή λιγότερο γνωστά πρόσωπα της ορθολογικής πνευματικής δημιουργίας των ανθρώπων.
Το «Φιστίκι» θεώρησε χρέος του να αφιερώσει λίγες σελίδες του στον Δαρβίνο και τη θεωρία της εξέλιξης.

Κάρολος Δαρβίνος

Γράφει, ο Μήτσος Πληγωνιάτης

Ο Κάρολος Ροβέρτος Δαρβίνος (Charles Robert Darwin) γεννήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1809. Ήταν παιδί οικογένειας επιστημόνων αλλά περιέργως η διανοητική του ανάπτυξη υπήρξε αργή. Στο σχολείο του Σρούσμπερυ, όπου άρχισε να φοιτά το 1818, υπήρξε μέτριος μαθητής. Στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, όπου τον έστειλαν το 1825 για ιατρικές σπουδές, απέτυχε, επειδή αποστρεφόταν τις παραδόσεις και η παρακολούθηση χειρουργικών επεμβάσεων του προξενούσε αηδία. Άφησε το Εδιμβούργο το 1827 για να ακολουθήσει θεολογικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Παραμελούσε τις σπουδές του, αλλά γνωρίστηκε με μερικούς επιφανείς επιστήμονες, και συγκεκριμένα με τον Τζον Χένσλοου, καθηγητή της Βοτανικής, που τον παρακίνησε να ενδιαφερθεί για τη Φυσική Ιστορία.
Το 1831, με σύσταση του Χένσλοου, ο Δαρβίνος επιβιβάστηκε στο πολεμικό πλοίο «Μπιγκλ» ως φυσιοδίφης για ένα επιστημονικό υδρογραφικό ταξίδι στη Νότιο Αμερική και στον Ειρηνικό Ωκεανό. Το ταξίδι αυτό κράτησε σχεδόν πέντε χρόνια. Στα ηφαιστειογενή νησιά του Πράσινου Ακρωτηρίου ελέγχει προσωπικά την εγκυρότητα του συγγράμματος του Τσαρλς Λάιελ «Αρχές της Γεωλογίας», αποδεχόμενος το δόγμα του ομοιομορφισμού, ότι δηλαδή η εφαρμογή των φυσικών νόμων δια μέσου των γεωλογικών αιώνων είναι ομοιόμορφη.
Στη Βραζιλία έρχεται σε επαφή για πρώτη φορά με το τροπικό δάσος και στην Αργεντινή ανακαλύπτει τα πρώτα απολιθώματα. Στη Γη του Πυρός συναντά μια φυλή τόσο πρωτόγονη, που δύσκολα θα χαρακτηριζόταν ανθρώπινη. Στη Χιλή υπήρξε μάρτυρας σεισμού και παρατήρησε τις επιδράσεις του στην ανύψωση του εδάφους και τη σχέση του με ηφαιστειακή έκρηξη. Στα υψίπεδα των Άνδεων τον δάγκωσαν νοσογόνα έντομα. Μετά από τα νησιά Γκαλαπάγκος επισκέφθηκε την Ταϊτή, τη Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία, τη Νήσο Μαυρίκιο, τη Νότιο Αφρική, τα νησιά της Αγίας Ελένης και της Αναλήψεως και επέστρεψε στην Αγγλία τον Οκτώβριο του 1836.
Όλο το έργο του στηρίζεται στις παρατηρήσεις και στη συλλογή υλικού κατά τη διάρκεια του επιστημονικού αυτού ταξιδιού. Τα ενδιαφέροντα του Δαρβίνου ήταν, αρχικά, γεωλογικά και οι παρατηρήσεις του οδήγησαν στη συγγραφή τεσσάρων βιβλίων: Ημερολόγιο Ερευνών για τη Γεωλογία και τη Φυσική Ιστορία των Τόπων Επίσκεψης του «Μπιγκλ», Δομή και Κατανομή των Κοραλλιογενών Υφάλων, Γεωλογικές Παρατηρήσεις σε Ηφαιστειογενή Νησιά και Γεωλογικές Παρατηρήσεις στη Νότιο Αμερική.
Τα αξιόλογα όμως αυτά έργα του επισκιάστηκαν από την διατύπωση της θεωρίας της εξέλιξης, με αποτέλεσμα να παραμεληθούν από τους μεταγενέστερους, παρ’ όλο που υπήρξαν θεμελιακά για το μετέπειτα έργο του.
Η κύρια συνεισφορά του όμως, στην επιστήμη ήταν διαφορετική. Όταν ξεκίνησε το ταξίδι του «Μπιγκλ» δεν αμφέβαλλε για το αμετάβλητο των ειδών. Μερικά όμως ερωτήματα βασάνιζαν τη σκέψη του: γιατί τόσα πολλά παρόμοια ζώα ζουν σε γεωγραφικές περιοχές τόσο απομακρυσμένες μεταξύ τους; Γιατί η νοτιοαμερικανική Ρέα (στρουθοκάμηλος) μοιάζει τόσο πολύ με την αφρικανική στρουθοκάμηλο; Και γιατί οι ζωικοί πληθυσμοί γειτονικών περιοχών μοιάζουν αλλά δεν είναι ταυτόσημοι; Γιατί τα πουλιά και οι χελώνες των νησιών Γκαλαπάγκος ήταν διαφορετικά, αν και οι φυσικές συνθήκες των νησιών φαίνονταν ταυτόσημες;
Μετά την επιστροφή του, ο Δαρβίνος κατάλαβε ότι τα ερωτήματα αυτά και πολλά ακόμη από τη Συγκριτική Ανατομία, την Εμβρυολογία, την Ταξινομική, τη Βιογεωγραφία και την Παλαιοντολογία θα μπορούσαν ικανοποιητικά να εξηγηθούν, αν το είδος δεν παρέμενε αμετάβλητο αλλά εξελίσσονταν σε άλλα είδη από έναν κοινό πρόγονο.
Ο νεαρός φυσιοδίφης που απέπλευσε με το «Μπιγκλ» δεν ήταν ένας πεπειραμένος επιστήμονας αλλά ένας άσημος θεολόγος, εφοδιασμένος με θάρρος και απλή, καθαρή λογική. Ο άνθρωπος που επέστρεψε από την πεντάχρονη αποστολή αναδείχθηκε ως ο κορυφαίος βιολόγος του 19ου αιώνα.
Από όσα παρατηρούσε του είχε δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι η αφήγηση της Δημιουργίας στη Βίβλο ήταν έκδηλα σφαλερή. Είχε υιοθετήσει τον κριτικό τρόπο σκέψης.
Όσο συνειδητοποιούσε τη μεγάλη σημασία της θεωρίας του της εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής, τόσο περισσότερο αφοσιωνόταν στη μελέτη της.
Λίγους μήνες μετά την επιστροφή του από το πεντάχρονο ταξίδι του με το «Μπιγκλ», άρχισε να εκδηλώνει, με αυξανόμενη συχνότητα, τα συμπτώματα κάποιας ασθένειας, που τον καθήλωσαν σε μια κατάσταση ημι-αναπηρίας.
Παρά την αρρώστια του ο Δαρβίνος κατόρθωσε να επιτελέσει κολοσσιαίο επιστημονικό έργο.
Από το 1846 ως το 1854 αφοσιώθηκε στη συστηματική μελέτη των ζωντανών και απολιθωμένων Θυσανόποδων Καρκινοειδών. Η επίπονη αυτή εργασία ήταν μια προσωπική εμπειρία του εύρους της ποικιλότητας των ειδών και των προβλημάτων της Ταξινομικής, τόσο ουσιώδη για την έρευνα της καταγωγής των ειδών.
Ο Δαρβίνος ανακάλυψε τα πλεονεκτήματα της ύπαρξης δύο φύλων στα φυτά και τα ζώα, αφού διασφάλιζαν τη διασταυρωτική γονιμοποίηση˙ αργότερα έγινε γνωστό ό,τι επιτυγχάνεται έτσι η ανταλλαγή γονιδίων.
Ο Δαρβίνος ήταν ήδη ένας διάσημος φυσιοδίφης και το συνθετικό του έργο για την εξέλιξη βρισκόταν προς το τέλος του. Τότε, στις 18 Ιουνίου 1858, έλαβε ξαφνικά από έναν άγνωστό του φυσιοδίφη, τον Άλφρεντ Ρ. Γουάλας, που βρισκόταν τότε στο Μαλαϊκό Αρχιπέλαγος, μια σύντομη αλλά πλήρη έκθεση συμπερασμάτων, ταυτόσημων με τα δικά του, για την εξέλιξη και τη φυσική επιλογή.
Ο φόβος του Δαρβίνου μπροστά στον κίνδυνο ότι κάποιος άλλος θα τον προλάβαινε σε ένα έργο, για το οποίο είχε αφιερώσει είκοσι χρόνια της ζωής του, ήταν μεγάλος και την κατάσταση έσωσαν οι Λάιελ και Χούκερ, που επέμειναν ώστε να ανακοινώσουν από κοινού ο Δαρβίνος και ο Γουάλας τα αποτελέσματά τους στη Λιγναία Εταιρεία του Λονδίνου. Δημοσίευσε μια «περίληψη» του έργου του, την περίφημη Προέλευση των Ειδών, που εξαντλήθηκε αμέσως.
Το σύγγραμα αυτό στάθηκε η αιτία να αποκτήσει εχθρούς, που ανήκαν σε δύο κατηγορίες: στην πρώτη κατηγορία συγκαταλέγονταν επιστήμονες της παλαιάς σχολής (Άνταμ Σέντζγουικ, Ρίτσαρντ Όουεν). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκαν οι υποστηρικτές της κατά γράμμα θρησκευτικής πίστης, διότι αν η εξελικτική θεωρία ήταν σωστή, τότε η περιγραφή της Δημιουργίας στο βιβλίο της Γενέσεως της Π. Διαθήκης ήταν λανθασμένη και ακόμη, αν η εξέλιξη ενεργούσε αυτόματα μέσω της φυσικής επιλογής, τότε δεν υπήρχε χώρος για θεϊκή επέμβαση στη δημιουργία των φυτών, των ζώων και του ανθρώπου. Ως προέκταση και διεύρυνση των απόψεων που εξέθετε στην Προέλευση των Ειδών, ο Δαρβίνος δημοσίευσε μεταξύ 1868-1872, τρία ακόμη βιβλία.

Η θεωρία της εξέλιξης των ειδών
Γράφει ο Κώστας Παναγιώτου

Η έννοια της εξέλιξης είχε προταθεί και παλαιότερα από Γάλλους φιλόσοφους (τους Μοντεσκέ, Μοπερτουί, Ντιντερό) και από τον ίδιο τον παππού του Δαρβίνου, τον Έρασμο Δαρβίνο, που πρώτος σχεδίασε ένα γενεαλογικό δέντρο, από τους μονοκύτταρους οργανισμούς ως τον άνθρωπο.
Ο Δαρβίνος όμως ήταν ο πρώτος που στήριξε τη θεωρία της οργανικής εξέλιξης με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία και καθόρισε με ποιον τρόπο η διεργασία της φυσικής επιλογής επιφέρει την προσαρμογή, αλλά απέφυγε για χρόνια να δημοσιεύσει τις ανακαλύψεις του.
Είναι γνωστό ότι η θεωρία της εξέλιξης, όταν διατυπώθηκε από τον Δαρβίνο στο πρωτοποριακό «Η καταγωγή των ειδών» το 1859, προκάλεσε πραγματικό σάλο στην Αγγλία και ισχυρές αντιδράσεις από εκκλησιαστικούς παράγοντες. Σε λίγα χρόνια όμως, η μάχη στο χώρο της επιστήμης είχε κερδηθεί. Η θεωρία της εξέλιξης γονιμοποίησε σχεδόν άμεσα τη σκέψη και την έρευνα, όσο καμιά άλλη στο χώρο της βιολογίας και της ανθρωπολογίας. Έτσι, όταν το 1871 ο Δαρβίνος εξέδωσε το έργο «Η καταγωγή του ανθρώπου», όπου διατυπώνεται ευθέως η «βέβηλη» σκέψη ότι ο σημερινός άνθρωπος και ο σημερινός πίθηκος έχουν κοινούς προγόνους, οι αντιδράσεις ήταν πολύ ηπιότερες. Ακόμα και οι εκκλησιαστικοί παράγοντες δεν έβρισκαν τρόπο να διαμαρτυρηθούν αποτελεσματικά και επέλεξαν την πλήρη αποδοχή.
Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στους New York Times ένα άρθρο, που ζητούσε την εγκατάλειψη του όρου Δαρβινισμός ή έστω το «θεωρία εξέλιξης του Δαρβίνου», με το σκεπτικό πως παρόμοια ορολογία αφήνει να εννοηθεί πως υπάρχουν και διαφορετικές θεωρίες εξέλιξης (όπως π.χ. η θεωρία του ευφυούς σχεδιασμού) ή πως ό,τι γνωρίζουμε για την φυσική επιλογή προέρχεται απλά απ’ τις παρατηρήσεις που έκανε ένας άνθρωπος στα μέσα του 19ου αιώνα, μη λογαριάζοντας τα 150 χρόνια ερευνητικής επαλήθευσης που ακολούθησαν (γονίδια, DNΑ/RNA, αναπτυξιακή βιολογία, μελέτη απολιθωμάτων, κλπ).
Η ταύτιση της εξέλιξης με τον Δαρβίνο, σύμφωνα με το άρθρο αυτό, οδήγησε σε περισσότερα προβλήματα υιοθέτησης της θεωρίας της φυσικής επιλογής απ’ όσα θα συναντούσαμε αν έμενε ανώνυμη, όπως μια οποιαδήποτε άλλη επαρκώς τεκμηριωμένη επιστημονική θεωρία. Στις 21 Ιουνίου του 2006, μπροστά στη σθεναρή αντίσταση των υποστηρικτών των εναλλακτικών (κυρίως θεολογικών) θεωριών για τη διδαχή του μαθήματος της Εξέλιξης στα δημόσια σχολεία των ΗΠΑ, 68 απ’ τις σημαντικότερες επιστημονικές ακαδημίες εθνών του πλανήτη (μεταξύ των οποίων και η Ακαδημία Αθηνών) συνυπέγραψαν κοινή δήλωση για τη διδασκαλία της Εξέλιξης. Σύμφωνα με το δελτίο τύπου, που κυκλοφόρησε, στην κοινή δήλωση τονιζόταν ο κίνδυνος που ελλοχεύει: «στα μαθήματα φυσικών επιστημών που διδάσκονται σε ορισμένα δημόσια εκπαιδευτικά συστήματα, αποκρύπτονται, διαψεύδονται ή συγχέονται επιστημονικά γεγονότα, δεδομένα και επιβεβαιωμένες θεωρίες, οι οποίες αφορούν την αρχή της δημιουργίας και την εξέλιξη της ζωής στη Γη, με θεωρίες μη επιστημονικά τεκμηριωμένες».
Το ζήτημα πολλές φορές είναι ακριβώς αυτό: οι μη επιστημονικά τεκμηριωμένες θεωρίες! Δεν είναι λίγοι οι υποστηρικτές του ευφυούς σχεδιασμού που αντιδρούν στη δήθεν αδικία που τους έστησε η επιστημονική κοινότητα. Λένε: απ’ τη στιγμή που ούτε η θεωρία του Δαρβίνου είναι πλήρως αποδεδειγμένη, γιατί λοιπόν τα παιδιά να μη διδάσκονται και τις διάφορες εναλλακτικές; Αυτό το εκ πρώτης όψεως «δίκαιο αίτημα» απ’ την πλευρά πολλών βρίσκεται στην καρδιά του προβλήματος που δημιουργείται, αν και νομίζω μπορεί να απαντηθεί με δύο πολύ απλά επιχειρήματα:
1) Η Θεωρία της Εξέλιξης μπορεί να μην είναι πλήρης, αλλά τα ευρήματα που υποστηρίζουν την ύπαρξή της είναι τόσα πολλά και τόσο εξαιρετικά τεκμηριωμένα που αφήνουν πρακτικά μηδαμινό χώρο για τη συνύπαρξη οποιασδήποτε άλλης, εναλλακτικής θεώρησης. Εκτός αυτού, η Εξέλιξη που βασίζεται στη φυσική επιλογή είναι ένας επιστημονικός κλάδος που συνεχίζει ακόμα και σήμερα (150 χρόνια μετά…) να προσφέρει πορίσματα και να ενισχύεται συνεχώς, χάρη στη διαπεδιακή συνεισφορά πολλών άλλων γνωστικών αντικειμένων.
2) Το ότι κάποιος δεν πιστεύει στην επιστημονική προσέγγιση για την εξήγηση της Φύσης δε σημαίνει πως η Πολιτεία είναι υποχρεωμένη να βασίσει το εκπαιδευτικό της σύστημα σε σαθρές αντιεπιστημονικές θεωρίες.
Δεν γίνεται να συζητάμε βάζοντας δύο διαφορετικές θεωρίες (μία τεκμηριωμένη από επιστήμονες και μία από θεολόγους) στο ίδιο επίπεδο, λες και είναι ισοδύναμες, επειδή είναι απλά διαφορετικές γνώμες που μιλάνε για το ίδιο πρόβλημα.
Φανταστείτε το παραπάνω σαν να σας έλεγε κάποιος «ο γάιδαρος πετάει»! Στη μία περίπτωση έχουμε δεκάδες ενδείξεις ότι ο γάιδαρος δε γίνεται να πετάει καθώς βιολογικά δεν έχει τις δομές, το βάρος, κλπ που θα του το επέτρεπαν αλλά και γιατί θα αψηφούσε τους νόμους της φυσικής (βαρύτητα, άνωση, κλπ). Απ’ την άλλη έχουμε τους υποστηρικτές των «μυστικών ικανοτήτων» του γαϊδάρου καθότι το γράφει ένα θεόπνευστο βιβλίο ή το είπε κάποιος προφήτης 2000 χρόνια πριν. Αν σας φάνηκε υπερβολικό έως γελοίο το παραπάνω παράδειγμα, αναλογιστείτε απλώς ότι υπάρχουν εκατοντάδες Δημιουργιστές που διατυμπανίζουν πως η Γη είναι μόλις 10000 ετών… (ανεξάρτητα αν τα αδιάσειστα επιστημονικά στοιχεία ραδιοχρονολόγησης μιλάνε για κάπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια)

Και η αρχαιοελληνική άποψη
Γράφει ο Δημ. Γερμιώτης

Πρώτοι οι Ελεάτες φιλόσοφοι, (οι διανοητές της Κάτω Ιταλίας, που με κέντρο την πόλη Ελαία δημιούργησαν μιαν από τις πρώτες φιλοσοφικές σχολές, αρχηγέτες της οποίας θεωρούνται ο Ξενοφάνης – μολονότι Κολοφώνιος – και ο μαθητής του Παρμενίδης) διατύπωσαν τη γνώμη ότι ο κόσμος είναι αγέννητος, αιώνιος και άφθαρτος. Όπως λέει ο Ξενοφάνης
ΑΓΕΝΝΗΤΟΝ ΚΑΙ ΑΙΔΙΟΝ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΟΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟΝ
Δηλαδή αγέννητος, αιώνιος και άφθαρτος είναι ο κόσμος

Ο Αναξαγόρας, το διατυπώνει με μεγαλύτερη σαφήνεια. Κανένα πράγμα δε δημιουργείται ούτε εξαφανίζεται, αλλά από την ανάμιξη υπαρχόντων πραγμάτων δημιουργούνται νέα ενώ με τον διαχωρισμό αποσυντίθενται. Έτσι καλύτερα θα ήταν να λέμε τη γένεση σύνθεση και τη φθορά αποχωρισμό:
ΟΥΔΕΝ ΓΑΡ ΧΡΗΜΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΥΔΕ ΑΠΟΛΛΥΤΑΙ
ΑΛΛ’ ΥΠΟ ΕΟΝΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΣΥΣΜΙΓΕΤΑΙ ΤΕ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΝΕΤΑΙ.
ΚΑΙ ΟΥΤΩΣ ΑΝ ΟΡΘΩΣ ΚΑΛΟΙΕΝ ΤΟ ΓΙΝΕΣΘΑΙ ΓΕ ΣΥΜΜΙΣΓΕΣΘΑΙ
ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΛΛΥΣΘΑΙ ΔΙΑΚΡΙΝΕΣΘΑΙ

Δηλαδή: Κανένα πράγμα δε δημιουργείται ούτε χάνεται, αλλά από υπάρχοντα πράγματα συντίθεται ή αποχωρίζεται ώστε πιο σωστά θα λέγαμε τη δημιουργία σύνθεση και την απώλεια αποχωρισμό
Από τη διατύπωση αυτή του Αναξαγόρα φθάσαμε στο πασίγνωστο ρητό:

ΜΗΔΕΝ ΕΚ ΤΟΥ ΜΗ ΟΝΤΟΣ ΓΙΝΕΣΘΑΙ
ΜΗΔΕ ΕΙΣ ΤΟ ΜΗ ΟΝ ΦΘΕΙΡΕΣΘΑΙ

που αποδίδεται στον Δημόκριτο τον Αβδηρίτη.
Λογική συνέπεια της αρχής της αφθαρσίας του υλικού κόσμου είναι αφενός μεν πως είναι αιώνιος, αφετέρου δε πως δεν έχει κάποια αρχή. Άρα ο φυσικός κόσμος δε δημιουργήθηκε από κανέναν και από πουθενά.
Όσον αφορά την προέλευση του ανθρώπου, μετά από τον Αναξίμανδρο που έλεγε ΕΞ ΑΛΛΟΕΙΔΩΝ ΖΩΩΝ ΕΓΕΝΕΤΟ ΑΝΘΡΩΠΟΣ, ο Αριστοτέλης δίδασκε για την ιστορία τής ζωής και των ανθρώπων:
Η ΓΑΡ ΦΥΣΙΣ ΜΕΤΑΒΑΙΝΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΨΥΧΩΝ ΕΙΣ ΤΑ ΖΩΑ, ΔΙΑ ΤΩΝ ΖΩΝΤΩΝ ΜΕΝ, ΟΥΚ ΟΝΤΩΝ ΔΕ ΖΩΩΝ, ΟΥΤΩΣ ΩΣΤΕ ΔΟΚΕΙΝ ΠΑΜΠΑΝ ΜΙΚΡΟΝ ΔΙΑΦΕΡΕΙΝ ΘΑΤΕΡΟΝ ΘΑΤΕΡΟΝ ΤΩ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΑΛΛΗΛΟΙΣ
Δηλαδή: Η φύση μεταβαίνει συνεχώς από τα άψυχα στα ζώα, διαμέσου των ζώντων που δεν είναι ζώα (π.χ. τα φύλλα των φυτών, οι μικροοργανισμοί), με αποτέλεσμα τα συγγενή μεταξύ τους (έμβια όντα) να φαίνεται ότι διαφέρουν ελάχιστα (Α-Ι, περί Ζώων Μορίων, 681, α31).

 

Η εικόνα είναι παρμένη από τη Βικιπαίδεια

Posted in Περιοδικό, εγκυκλοπαιδικές σελίδες | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η αποκρουστέα μυθολογία

Posted by tofistiki στο 15/09/2009

Έχει παραγίνει το κακό με τους επιστημονικοφανείς μύθους. Σε ορισμένα έντυπα (περιοδικά και εφημερίδες, ου μην αλλά και σε μερικά βιβλία), σε αρκετές ιστοσελίδες του Διαδίκτυου, σε κάποια «παράθυρα» της τηλεόρασης, αλλά και σε λόγους επώνυμων (από καθηγητές γυμνασίου ή προέδρους συλλόγων έως και ακαδημαϊκούς ή υπουργούς άμα λάχει), κυκλοφορούν και αναμεταδίδονται διάφορα παραμύθια που αν τα βάλεις κάτω και τα εξετάσεις δε στέκουν με τίποτα. Ανήκουν σε ένα είδος Μυθολογίας, η οποία περιλαμβάνει πλήθος μύθων, που ακούγονται ευχάριστα στα αυτιά μας.

Θα μου πείτε τώρα τι κάθεσαι και ασχολείσαι με ανοησίες ή παλαβομάρες, όταν υπάρχουν τόσα καυτά θέματα να σχολιάσεις. Διαφωνώ. Νομίζω πως αντίθετα επιβάλλεται η αντίκρουσή τους. Όσο γοητευτικά κι αν είναι τα ευχάριστα ψέματα δεν παύουν να είναι ανακρίβειες. Θα συμφωνούσα να τα κρατήσουμε, ως μυθική και μόνο και όχι ως ιστορική αλήθεια, την οποία να μην αποκρύπτουμε. Και δεν πρέπει να μας σταματά το γεγονός ότι πολλοί από τους γοητευτικούς αυτούς μύθους έχουν αποτυπωθεί σε ζωγραφικούς πίνακες ή σε φωτογραφίες και αποτελούν τρόπον τινά μέρος της παράδοσής μας.

Σ΄ αυτήν λοιπόν την αποκρουστέα μυθολογία εντάσσονται πρώτα πρώτα όλοι οι μύθους της εθνικής ψυχοπαθολογίας μας, σύμφωνα με την οποία οι Έλληνες είμαστε ανώτεροι και πρώτοι σε όλα. Ας πούμε:
-Η ελληνική γη αναδύθηκε πρώτη από όλες τις στεριές του πλανήτη
-Οι Έλληνες είναι οι αρχαιότεροι κάτοικοι της Ευρώπης
-Η ελληνική γλώσσα είναι η πλουσιότερη σε λέξεις γλώσσα του κόσμου και μητέρα όλων των άλλων γλωσσών
-Η ελληνική γλώσσα είναι η μόνη συμβατή με την Πληροφορική.
-Το ελληνικό αλφάβητο είναι ηλικίας 7000 ετών
-Οι Έλληνες φτάσανε στην Αμερική και την Ωκεανία πολλούς αιώνες πριν από τον Κολόμβο και τον Μαγελάνο
-Στο DNA των Ελλήνων είναι γραμμένη η ανωτερότητά μας

Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται οι διάφοροι εθνικο-θρησκευτικοί μύθοι, όπως:
-Ο ελληνο-χριστιανικός πολιτισμός
-Το κρυφό σχολειά
-Η ύψωση του λάβαρου της Αγίας Λαύρας

Σε μιαν άλλη κατηγορία εντάσσονται μύθοι γενικότερου, ας το πούμε έτσι, ενδιαφέροντος:
-τα παραψυχικά φαινόμενα,
-οι προφητείες και οι μαντείες,
-οι επισκέψεις εξωγήινων όντων και πλήθος άλλα.

Όσοι υποστηρίζουν την αλήθεια αυτών των παραμυθιών, επικαλούνται δημοσιεύματα που δήθεν έκαναν υπεύθυνα πρόσωπα σε έγκυρα βιβλία ή περιοδικά. Στο βιβλίο του «από τον έλλοπα θηρευτή ως την εποχή του Διός» ο Ηλίας Τσατσόμοιρος ισχυρίζεται πως για την αρχαιότητα της ελληνικής γης, γράφει ο γνωστός γεωλόγος κ. Γιάννης Μελέντης, ο ισχυρισμός πως οι Έλληνες είναι οι αρχαιότεροι κάτοικοι της Ευρώπης στηρίζεται στη θεωρία του Άρη Πουλιανού για τον «Αρχάνθρωπο της Χαλκιδικής», ο λεκτικός πλούτος της ελληνικής γλώσσας (70 εκατομμύρια λέξεις!) αναφέρεται στο βιβλίο Γκίνες, το ότι η ελληνική γλώσσα είναι η γλώσσα των ηλεκτρονικών υπολογιστών το δήλωσε ο Μπιλ Γκέητς, το ότι ο Οδυσσέας είχε πάει στην Αμερική το γράφει στο βιβλίο της “the dark wine sea” η Ενριέτα Μερτς, το ότι Έλληνες εξερεύνησαν και αποίκησαν τον Ειρηνικό το υποστηρίζει ο Νόρενσεν στο βιβλίο του “ Pacificum Hellenicum”, ενώ για την επτακισχιλιετή ηλικία του ελληνικού αλφαβήτου το αναφέρει σε πολλά δημοσιεύματά του στο περιοδικό «Δαυλός» ο εκδότης του κ. Δ. Λάμπρου. Όσο για τη γενετική εγγραφή της ανωτερότητάς μας, το έχει δηλώσει μια ολυμπιονίκις: «είναι γραμμένο στο DNA μας να νικάμε».
Φυσικά όλα αυτά είναι αντιεπιστημονικές ανακρίβειες και η δήθεν τεκμηρίωσή τους βασίζεται σε ψεύδη ή παραποιήσεις.

Ο κ. Μελέντης δε μιλά πουθενά για την «πρωτιά» της ελληνικής γης. Στο σχετικό βιβλίο γράφει πως η αρχαιότερη ελληνική γη, η Πελαγονική οροσειρά, αναδύθηκε στον κρητιδικόν αιώνα, πριν από 140 εκατομμύρια χρόνια, ενώ ο πλανήτης μας έχει ηλικία 4 δισεκατομμυρίων ετών και οι πρώτες οροσειρές εμφανίστηκαν πριν 2,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η θεωρία του «Αρχάνθρωπου» δεν έχει γίνει αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα, που υποβιβάζει την ηλικία των σχετικών ευρημάτων στα 80.000 χρόνια. (Αλλά κι αν έζησαν άνθρωποι στη Χαλκιδική το 700.000 π.Χ. από πού βγαίνει πως ήταν Έλληνες και μιλούσαν ελληνικά;) Σε καμιά έκδοση του βιβλίου Γκίνες δεν αναφέρεται η ελληνική ως η πλουσιότερη σε λέξεις γλώσσα. Αντίθετα όλες αναφέρουν την αγγλική. Πουθενά δεν έχει δημοσιευθεί δήλωση του Μπιλ Γκέιτς για την για την καταλληλότητα της ελληνικής στην Πληροφορική. Όσο για το DNA των Ελλήνων η, μακαρίως αφελεστάτη αθλήτρια, αγνοεί πως το DNA όλων των ανθρωπίνων φυλών είναι σε ποσοστό 99,99% πανομοιότυπο και σε ποσοστό 97% παρόμοιο με το DNA των πιθήκων.
Για τα δύο βιβλία τώρα: Της Μερτς για την επίσκεψη του Οδυσσέα στην Αμερική και του Νόρενσεν για τον Ελληνικό Ειρηνικό. Πρόκειται για συρραφή αντιεπιστημονικών ανακριβειών, που δεν τεκμηριώνονται με κανένα αδιάβλητο στοιχείο. Η Μερτς φαίνεται να αγνοεί το δρομολόγιο του Οδυσσέα, όπως το αναφέρει η Οδύσσεια και αναγκάζει τον ήδη πολύπλαγκτο ήρωα να διατρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα τον Ατλαντικό, για να πάει από το νησί της Κίρκης (που το θέλει στις Αζόρες) στο στενό της Σκύλας και της Χάρυβδης (που το θέλει στη Νέα Γη), ή να γυρίσει στην Ιθάκη από το νησί των Φαιάκων (που το τοποθετεί κοντά στη Φλώριδα) σε μία νύχτα, χωρίς να διαθέτει αεροπλάνο.

Κανένα αρχαιολογικό εύρημα και κανένας αρχαίος ή νεώτερος συγγραφέας δε στηρίζουν τη θεωρία του Νόρενσεν για τον «Ελληνικό Ειρηνικό». Όσα αναφέρει τα στηρίζει μόνο σε ομοιότητες λέξεων: Μάτα= μάτι, κίτε=κοιτώ, ράνι=ουρανός, τόκο= δοκός, τεο=θεός, κάλι=καλύβη κ.ου.κ. Όμως μια γλώσσα δεν την αποτελούν μόνο οι λέξεις, όπως ένα κτίριο δεν το αποτελούν μόνο τα τούβλα ή οι πέτρες. Πρέπει να ταιριάζουν η γραμματική και το συντακτικό, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι τελείως διαφορετικά. Ύστερα μόνο λέξεις άφησαν οι Έλληνες πηγαίνοντας στον Ειρηνικό; Δεν ξέχασαν εκεί κανένα σπαθί ή κάποιο πελέκι; Και γιατί η γραφή ρόγκο-ρόγκο, που χρησιμοποιούσαν οι Πολυνήσιοι δεν έχει ούτε ένα ψηφίο της όμοιο με των ελληνικών γραφών, των συμβόλων του Δίσκου της Φαιστού, των Γραμμικών Γραφών Α και Β, ή του αλφαβήτου μας;
Ο κατάλογος όμως των ανοησιών αυτής της αποκρουστέας μυθολογίας δε σταματά εδώ, ενώ ο χώρος της εφημερίδας δεν αφήνει άλλα περιθώρια. Εξάλλου για τους μύθους του κρυφού σχολειού ή της ύψωσης του λάβαρου της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα ή για τον ουδέποτε υπάρξαντα «ελληνοχριστιανικό πολιτισμό» έχω ξαναγράψει και δε μ΄αρέσει η επανάληψη. Ομοίως δε θα σας ταλαιπωρήσω αγαπητοί αναγνώστες με τα παραψυχικά φαινόμενα, τις προφητείες και μαντείες, τα ΟΥΦΟ και τις επισκέψεις εξωγήινων όντων. Ίσως μιαν άλλη φορά.
Κλείνω λοιπόν με τη σοφή ρήση του Σολωμού: «το έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικό, ό,τι είναι αληθινό» και με μιαν άλλη, επίσης σοφή, συμβουλή του Επίχαρμου: ΝΑΦΕ ΚΑΙ ΜΕΜΝΑΣΟ ΑΠΙΣΤΕΙΝ, δηλαδή μένε νηφάλίος και να θυμάσαι να δυσπιστείς, που πρέπει να τις έχουμε πάντα στο νού μας.

Και κάτι άλλο, που πρέπει να το υπολογίζουν οι ελλαδέμποροι, όταν πάνε να τεκμηριώσουν τις ανακρίβειες που υποστηρίζουν με παραποιημένα στοιχεία: Σήμερα με τα μέσα που μας δίνει η τεχνολογία, μπορούμε να βρούμε και να διασταυρώσουμε οποιαδήποτε πληροφορία.
Ζητήστε μου να σας βρω σε ποιο απόσπασμα του Δημοκρίτου αναφέρεται η λέξη «ευεστώ» ή σε ποιο βιβλίο της ιστορίας του ο Θουκυδίδης γράφει για τους Πελασγούς. Θα καθίσω στον υπολογιστή μου, θα ανοίξω το τεράστιο αρχείο «Θησαυρός της ελληνικής γλώσσας», που περιέχει τα κείμενα όλων των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων από τον Όμηρο ως τον Μιχαήλ Ψελλό και με τρία πατήματα κουμπιών θα έχω κατεβατά από σχετικές παραπομπές.
Ζητήστε μου να σας βρω τα βιβλία του Ηλία Τσατσόμοιρου ή τα δημοσιεύματα του Κρασανάκη ή του Λάμπρου και άλλων υποστηρικτών των ανακριβειών που προανέφερα. Θα ανοίξω το ψαχτήρι Γκουγκλ, που έχει αποδελτιώσει 30 εκατομμύρια σελίδες και με δυο πληκτρολογήσεις θα έχω ολόκληρο κατάλογο.

Posted in Περιοδικό | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

«Ἡ Τεραστία Κοινωνικὴ Σημασία τῶν Βλακῶν ἐν τῷ Συγχρόνῳ Βίῳ» IV-VII

Posted by tofistiki στο 13/09/2009

Συνέχεια και τέλος της δημοσίευσης του περίφημου άρθρου του Ευάγγελου Λεμπέση «Ἡ Τεραστία Κοινωνικὴ Σημασία τῶν Βλακῶν ἐν τῷ Συγχρόνῳ Βίῳ»

IV
6. Ἐνδιαφέρον εἶναι τέλος ἐνταύθα τὸ φαινόμενον μερικῶν εὐφυῶν ἀνθρώπων, οἵτινες, ἐνστικτωδῶς διαισθανόμενοι τὸν κοινωνικῶς ἀνυπέρβλητον ρόλον τῶν βλακῶν καὶ τὴν λαμπρὰν κοινωνικὴν αὐτῶν σταδιοδρομίαν – ἐv τῇ «χρυσῇ» μέσῃ ὁδῷ τῆς μετριότητος ἐννοεῖται – ἀποφασίζουν νὰ ὑποδυθοῦν τὸν ρόλον αὐτόν, ὅπως ἀνέλθουν διὰ τῆς μεθόδου τῆς «νύσσης», ὡς αὕτη εὐφυέστατα ἀποκαλεῖται παρὰ τῷ λαῷ. Ἀλλ᾿ ὁ ρόλος οὗτος εἶναι ἐξαιρέτως δύσκολος ἐκ δυὸ λόγων: Πρῶτον ὑποκειμενικῶς ἡ ὕπαρξις πνευματικῆς καὶ ψυχικῆς ζωῆς ἔχει ὡς γνωστὸν ἀναποτρέπτους ἀντανακλάσεις ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς φυσιογνωμίας, αἴτινες μὲ τὴν τελειοτέραν ὑπόκρισιν, δύσκολον εἶναι ν᾿ ἀποκρυβοῦν, πλὴν τῆς περιπτώσεως καθ᾿ ἣν εἶναι δεδομένον τάλαντον μεγάλου ἠθοποιοῦ. Ἡ ἁπλὴ παρουσία τοῦ εὐφυοῦς ἀνθρώπου εἶναι κατὰ κανόνα διὰ τὸν βλᾶκα εἰς τὸ ἔπακρον προκλητική. Τὸ ψυχολογικὸν σύμπλεγμα τῶν συναισθημάτων, τὸ ὁποῖον αὕτη ἐξαπολύει πάρ᾿ αὐτῶ εἶναι τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς μὲ ἐκεῖνο τοῦ καταδιωκομένου καὶ πανικοβλήτου ζῴου ἢ ἀνθρώπου, ἐν καταστάσει φυγῆς ἢ ἀμύνης. Τὸ μῖσος, ὁ φόβος, ὁ φθόνος μετὰ τοῦ θράσους συμπλέκονται κατὰ τρόπον, δηλοῦντα διὰ τὸν ἐξησκημένον ὀφθαλμὸν σαφῶς εἰς πᾶσαν φράσιν, ἴδια ὑποτιμητικὴν ἢ μειωτικήν, τὴν κατάστασιν ἀμύνης. Δεύτερον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ βλακός, ἡ ἔνστικτος καχυποψία αὐτοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ ὑπόκρισις τοῦ εὐφυοῦς ν᾿ ἀποβαίνῃ ματαία, ἡ δὲ πραγματικὴ εἰλικρίνεια αὐτοῦ νὰ ἐκλαμβάνεται ὡς ὑπόκρισις. Ὁ βλὰξ ὡς πλησιέστερος πρὸς τὸ ζωϊκὸν βασίλειον, ἔχει τὴν ἔνστικτον καχυποψίαν οὕτω ἀνεπτυγμένην, ὥστε ν᾿ ἀδυνατῇ νὰ διαγνώσῃ ἢ νὰ ἐννοήση συλλογισμοὺς καὶ λογικοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ εὐφυοῦς, βασιζομένους ὄχι εἰς τὸ ἔνστικτον ἀλλὰ εἰς τὴν διάνοιαν. Ἄοπλος καὶ ἀνυπεράσπιστος ἔναντι τῶν ψυχρῶν ὑπολογισμῶν τῆς ξένης διανοίας, ἢς ὁ μηχανισμὸς τυγχάνει εἰς αὐτὸν νοητικῶς ἀπροσπέλαστος, μίαν μόνην ἄμυναν διαθέτει, ἀκριβῶς ὅπως τὸ ζῷον καὶ ὁ πρωτόγονος ἄνθρωπος: τὴν ἔνστικτον καχυποψίαν. Οὕτω ἐξηγεῖται καὶ ἡ φυσικὴ καὶ πνευματικὴ κατωτερότης τῶν λαῶν, οἵτινες ἐμπνέονται βασικῶς ὑπὸ τῆς καχυποψίας, ἢν αὐταρέσκως ἐκλαμβάνουν ὡς εὐφυίαν. Ἔναντι τῶν Εὐρωπαίων οἵτινες οὐδεμίαν ἀνάγκην ἔχουν αὐτῆς, ὡς ἀντιλαμβανόμενοι νοητικῶς τὸν κόσμον. Ἐκ τούτων ἐπίσης φαίνεται σαφῶς, ὅτι ἡ καχυποψία καὶ ἡ ἀπότοκος αὐτῆς πονηρία εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετόν της εὐφυίας ὡς πρὸς τὸν ὅλον αὐτῆς ἐκτοπιζομένης πάντοτε ὑπὸ τῆς δευτέρας. Λέγομεν ἀντίθετος μόνον ὡς πρὸς τὸν ρόλον, διότι ἡ διάνοια δὲν εἶναι τί τὸ ἀνεξάρτητον ἢ ἀντίθετόν του ἐνστίκτου, ἀλλὰ τουναντίον ἡ ἀνάπτυξις καὶ ὁ διὰ λογικῶν μέσων πλουτισμὸς αὐτοῦ εἰς τὴν ἀρχικὴν αὐτοῦ πάντοτε κατεύθυνσιν.
7. Πονηρία εἶναι ἡ ἐνεργητικὴ ὄψις τῆς καχυποψίας καὶ τὸ δεύτερον στάδιον αὐτῆς, ἤτοι ἡ δρᾶσις αὐτῆς, δρᾶσις ὅμως ζωϊκῶς ἀμυντικῆς φύσεως, διότι προϋποθέτει τὴν πνευματικὴν κατωτερότητα καὶ τὴν πνευματικὴν ἀμηχανίαν τοῦ βλακός, ὡς ζῴου ἐνστικτώδους καὶ πνευματικῶς πανικοβλήτου. Ἡ ἁπλὴ καχυποψία εἶναι ἄμυνα παθητικῆς φύσεως, καθ᾿ ὃ μὴ ἐνεργοῦσα ἐπὶ ἄλλων ἀτόμων. Ἡ πονηρία εἶναι ἄμυνα ἐνεργητικῆς φύσεως, διότι ἀποτελεῖ ἐγκεφαλικὴν ἐνέργειαν, σχηματισμὸν συλλογισμῶν καὶ συμπερασμάτων, ἀγόντων εἰς πράξεις («τὸν ἐγέλασε» κ.λπ.) καὶ συνεπῶς ἐνεργεῖ ἐπὶ ἄλλων ἀτόμων. Ἄσχετον τὸ ζήτημα τῆς βλακώδους ποιότητος τῶν συλλογισμῶν καὶ συμπερασμάτων. Ἡ χρησιμοποίησις ἤδη τῶν βλακωδῶν τούτων συλλογισμῶν καὶ συμπερασμάτων, μὲ μιὰν λέξιν τῆς πονηρῖας, χρησιμοποίησις ὅμως γενικώτερον ψυχολογικῶς ἐπιδρώσα ἐπὶ τοῦ ἄλλου ἀτόμου, ἤτοι χρησιμοποίησις αὐτῆς ἐν συνδυασμῷ μὲ στοιχεῖα κατωτάτης πνευματικῆς ὑποστάθμης (κολακεία, ψεῦδος, ρᾳδιουργία, συκοφαντία, σωματεμπορία, συμπαθὴς μορφὴ τοῦ βλακὸς ἀκόμη, ἐπίκλησις τῆς πολυτεκνίας του, προσφορὰ ἀνηθίκων καὶ εὐκόλων ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ κολακευόμενον πρόσωπον, χαφιεδισμός, ξεσκονίσματα, τὸ «ποιεῖν τὸν καραγκιόζην», ἢ τὸν gigolot, χειροφιλήματα πρὸς τὸν «Ἐθνικὸν Κυβερνήτην», ἐκφωνήσεις λόγων, συρραφὴ κολακευτικῶν στίχων, μεταφορὰ λαχανικῶν, κλπ.
8. Ἂν ὁ βλὰξ καταφεύγει εἰς τὴν ἐπιτηδειότητα λόγω τῶν πενιχρῶν πνευματικῶν τοῦ μέσων ἐκ τῆς αὐτῆς ἐλλείψεως ἀνωτέρων πνευματικῶν μέσων ὠθεῖται καὶ πρὸς τὴν ἀπάτην. Ἀπάτη εἶναι ὡς γνωστὸν ἡ ἀποσιώπησις τῆς ἀληθείας ἢ ἡ παράστασις ψευδῶν πραγμάτων ὡς ἀληθῶν. Ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ ὁρισμοῦ αὐτῆς συνάγεται ὅτι ἡ ἀπάτη δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν εὐφυΐαν τοῦ ἀπατεῶνος, διότι πᾷς ἄνθρωπος δύναται νὰ παραστήση ψευδῶς πράγματα ὡς ἀληθῆ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ βλάξ, ἀλλ᾿ εἰς τὴν εὐπιστίαν τοῦ θύματος. Ὅτι λοιπὸν καταφεύγει εἰς αὐτήν, ὡς διανοητικῶς εὐκολώτερον μέσον ὁ βλὰξ ἐπειδή, στερούμενος εὐφυΐας, εἶναι ἀνίκανος νὰ μεταχειρισθῆ ἔντιμα μέσα, εἶναι αὐτονόητον, διότι ἔντιμα μέσα ὡς δυσκολώτερα, χρησιμοποιεῖ μόνον ὁ κεκτημένος πραγματικὴν ἀτομικὴν ἀξίαν. Πόθεν λοιπὸν προέρχεται ἡ εὐρέως διαδεδομένη ἀντίληψις, ὅτι ὁ ἀπατεὼν ὄχι μόνον ἀποκλείεται νὰ εἶναι βλάξ, ἀλλ᾿ ἀναγκαίως εἶναι εὐφυής, ἀντὶ τῆς ὡς ἄνω ἀναλύσεως, ἐξ ἢς ἀντιθέτως προκύπτει, ὅτι ὁ ἀπατεὼν ὄχι μόνον ἀποκλείεται νὰ εἶναι εὐφυής, ἀλλ᾿ εἶναι ἀναγκαίως βλάξ; Ἡ ἀντίληψις αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς «θεωρίας» τοῦ βλακὸς περὶ τῆς εὐπιστίας. Εἰθισμένος ὁ βλὰξ νὰ «σκέπτεται» οὐχὶ διὰ τοῦ νοητικοῦ μηχανισμοῦ, ἀλλὰ διὰ χονδροειδῶν ἔξωθεν ἐντυπώσεων, δὲν ἐρευνᾷ τὰς αἰτιοκρατικὰς σχέσεις, ἀλλὰ περιορίζεται εἰς τὸ γεγονὸς μίας ἐπιτυχούσης ἀπάτης, γεγονὸς ἐξ οὗ καὶ μόνου συνάγει τὴν βλακείαν τοῦ θύματος καὶ τὴν εὐφυΐαν τοῦ ἀπατεῶνος. Ὅτι ἡ ἀπάτη δὲν ὀφείλεται εἰς εὐφυίαν ἀνελύθη, νομίζομεν ἐπαρκῶς. Ὅτι ὅμως ἡ εὐπιστία τοῦ θύματος ἀποτελεῖ βλακείαν, τοῦτο εἶναι ἀληθὲς μνημεῖον βλακικὴς «διανοίας» καὶ πολιτιστικῆς ὑποστάθμης. Διότι ἡ εὐπιστία ἑνὸς ἀτόμου, ὡς προϋποθέτουσα τὰ ἄλλα ἄτομα ὡς ἔντιμα καὶ συνεπῶς ὡς εὐφυά, εἶναι ἀσφαλῶς τὸ μέγιστον τῶν τεκμηρίων τῆς πνευματικῆς του ἀναπτύξεως καὶ τοῦ πολιτισμοῦ του. Ὅσον ὑψηλότερον ἐπὶ τῶν βαθμίδων τῆς εὐφυίας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ ἵσταται ἐν ἄτομον ἢ εἷς λαός, (οἱ Εὐρωπαῖοι ἐν σχέσει πρὸς τοὺς Ἀνατολίτας) τόσον περισσότερον εὔπιστος εἶναι. Ὁ τελευταῖος τῶν βλακῶν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξαπατήση ἕνα Κὰντ ἢ ἕνα Μπετόβεv καὶ ὁ τελευταῖος τῶν Ἑλλήνων ἕνα Εὐρωπαῖον… Τὸ μειδίαμα τοῦ οἴκτου,τὸ ὁποῖον ρίπτουν οἱ «ἀφελεῖς κουτόφραγκοι», δημιουργοὶ τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν καὶ ἐξουσιασταὶ τοῦ κόσμου, ἐπὶ τῶν δυστυχῶν «ἔξυπνών» της Μεσογείου καὶ τῆς Ἀνατολῆς, ἂς εἶναι καὶ ἡ τιμωρία τῶν βλακῶν καὶ διὰ τὴν «θεωρίαν» των ταύτην!
V
9. «Ὅτι ὁ βλάξ, ἀκολουθῶν τὴν ἔνστικτον αὐτοῦ καχυποψίαν, εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς πραγματικότητος, τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, θέτει δὲ αὐτὸν ἐν τῷ Κοινωνικῷ βίω εἰς «ἀνωτέραν» μοῖραν λ.χ. τοῦ μεταφυσικοῦ, τοῦ ὁποίου ὁ ἐνστικτώδης κόσμος ἔχει ὑποστὴ νοσηρὰν ἀτροφίαν, ἔναντι τοῦ διανοητικοῦ αὐτοῦ κόσμου, ὅστις ἔχασε πᾶσαν ἐπαφὴν μετὰ τῆς πραγματικότητος. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὡς ὑποχρεούμεθα, πρῶτον ὅτι τὸ ἔνστικτον εἶναι ἀλάθητον, καθ᾿ ὃ ἀνεξήγητον καὶ ἄφθαρτον, δεύτερον ὅτι ὁ κόσμος τῶν ἐνστίκτων εἶναι ὁ κατ᾿ ἐξοχὴν φυσικῶς ὑγιὴς κόσμος, τρίτον ὅτι ἡ κοινωνία ὡς συνέχεια τῆς φύσεως εἶναι ὑγειῆς ὀργανισμός, ἀπαρτιζόμενος ὑπὸ ὑγειῶν ἀτόμων, τότε τὸ συμπέρασμα περὶ τῆς ὑπεροχῆς τοῦ βλακὸς ἐπὶ τοῦ μεταφυσικοῦ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, εἶναι συμπέρασμα ἀναγκαστικὸν καὶ ἀνέκκλητον, ἐπαληθευόμενον ἄλλως τέ, κατὰ φυσικὴν ἀναγκαιότητα, ὑπ᾿ αὐτῆς ταύτης τῆς κοινωνικῆς πραγματικότητος ὅλων τῶν ἐποχῶν καὶ τῶν λαῶν. Τὸ ὅτι οἱ μεταφυσικοὶ ἐπεκράτησαν (ὄχι ἤνθισαν) εἰς ἐποχὰς παρακμῆς τῶν κοινωνιῶν δὲν εἶναι τυχαῖον. Ὁ βλάξ, ὡς ἐλέχθη καὶ ἀνωτέρω, διαισθανόμενος ἐν τῇ καχυποψίᾳ του τὴν ἐπίθεσιν ἐκ μέρους τοῦ εὐφυοῦς, εἶναι θεμελιωδῶς ἐντὸς τῆς πραγματικότητος, διότι διαισθάνεται ὀρθῶς τὸν κίνδυνον νὰ περιέλθη κοινωνικῶς εἰς τὴν κάτω τάξιν. Ἐὰν διὰ τῆς καχυποψίας αὐτῆς καὶ μόνης προστατεύεται ἔναντι τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ προορισμοῦ του, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα. Φανερὸν εἶναι, ὅτι τὸ ἔνστικτον ἀποτελεῖ μέσον προσανατολισμοῦ καὶ στοιχειώδους ἀμύνης εἰς τὸν πρωτόγονον ἄνθρωπον, ὄχι ὅμως μέσον κατισχύσεως καὶ ὑπεροχῆς ἐν προηγμένῃ κοινωνία μετὰ προηγουμένου κοινωνικοῦ διαφορισμοῦ καὶ ἀναπτύξεως τῶν νοητικῶν του ἀνθρώπου μέσων, τῶν ὁποίων ἡ κατ᾿ ἄτομα ἀνισότης εἶναι ἐξ ἴσου φυσικῶς δεδομένη. Ὁ βλὰξ ὁμοιάζει ἐνταύθα τὸ ζῷον, τὸ ὁποῖον ἐξ ἐνστίκτου γνωρίζει νὰ διαφεύγῃ πάντα κίνδυνον, πλὴν ἀνωτέρας ὠμῆς βίας, εἰς τὴν ζοῦγκλαν, εἰσερχόμενον ὅμως εἰς κεντρικὴν ὁδὸν μεγαλουπόλεως, εὑρίσκεται αἰφνιδίως ὑπὸ τοὺς τροχοὺς αὐτοκινήτου. Τοῦτο εἶναι ἄγνωστος καὶ ἀκατανόητος εἰς αὐτὸ μηχανή, βασιζομένη βεβαίως κατὰ τελευταῖον λόγον εἰς τὸ ἔνστικτόν του ἀνθρώπου, κατασκευασθεῖσα ὅμως διὰ τῆς διανοίας του. Πῶς ἤδη οἱ πνευματικῶς κατώτεροι ἄνθρωποι εὑρίσκονται ὑπὸ τοὺς τροχοὺς διαφόρων κοινωνικῶν «αὐτοκινήτων», – τοῦτο δεικνύει ἡ θέσις αὐτῶν εἰς τὴν κάτω τάξιν. Τὴν «μηχανήν» αὐτὴν εἶναι βεβαίως ἀδύνατον νὰ διαφύγη καὶ ὁ βλάξ, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ ἄνοδος εἶναι αὐστηρῶς ἐντὸς ὠρισμένων πλαισίων περιωρισμένη. Ὅτι δὲ τέλος ὁ μεταφυσικὸς οὐδὲ τὸ ζῷον, οὐδὲ τὸν βλᾶκα δύναται νὰ περιπλέξη εἰς τροχούς, τοῦτο εἶναι εὐνόητον ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι οὗτος φέρεται ἐπὶ τοῦ Πηγάσου…
VI
10. Ὡς πρὸς τὴν κοινωνικὴν προέλευσιν τῶν βλακῶν διαπιστούται ὅτι ἡ παραγωγὴ βλακῶν δὲν εἶναι ταξική. Ἡ πονηρὰ φύσις δὲν ἔδωκεν εἰς ὠρισμένην τινὰ κοινωνικὴν τάξιν τὸ ἐπίζηλον τοῦτο προνόμιον. Ἐπεδαψίλευσεν ἴσως ὡς φαίνεται, εἰς τὴν ἑκάστοτε ἄνω τάξιν τοὺς διασκεδαστικωτέρους ἁπλῶς τύπους βλακῶν, ἀλλὰ δὲν ἐστέρησεν οὐδεμίαν ἄλλην κοινωνικὴν τάξιν τῆς σοβαρᾶς συμβολῆς των. Ὁ βλὰξ ὑπουργός, ὁ ἀγόμενος καὶ φερόμενος ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων του καὶ τὰ μέλη ἑνὸς ἐργατικοῦ σωματείου, τὰ ὁποῖα ἐκμεταλλεύεται ὁ πονηρὸς ἐργατοκάπηλος, ἀποτελοῦν δυὸ ἀντίθετα παραδείγματα τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ βλακεία δὲν ἔχει ταξικὴν τὴν πατρίδα.
Ψυχολογικὰ δὲ εἶναι κυρίως τὰ περιεχόμενα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν τὰς ποικιλίας καὶ παραλλαγὰς μεταξὺ τῶν βλακῶν. Ὁ fils a papa τῆς ἄνω τάξεως, ὁ ὁποῖος λόγω φυσικῆς ἀτροφίας τοῦ βουλητικοῦ του κόσμου, λαμβάνει σοβαρῶς ὑπ᾿ ὄψιν τὴν ἀτελεύτητον σειρὰν τῶν ἀπαγορεύσεων τῆς οἰκογενείας του, στερούμενος δὲ καὶ ἰδῖας πνευματικότητος, καταντᾷ εἰς τὸ τέλος τύπος χωρὶς τὴν ἐλαχίστην προσωπικότητα, ὀνομάζεται ὑπὸ τῆς τάξεώς του ἐπιεικέστατα «καλὸ παιδί», εἰς δὲ τὴν ἀντικειμενικὴν διάλεκτον θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποκληθῆ «εὐπρεπὴς βλάξ», ἐνῷ τὸ «τέκνον τοῦ λαοῦ» εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν ὀνομάζεται ὑπὸ τοῦ εὐφυεστέρου καὶ κυριολεκτοῦντος λαοῦ δραστικώτατα «κόπανος». Σημαντικῶς αὐστηροτέρα εἶναι ἑπομένως ἡ φυσικὴ ἐπιλογὴ ἐντὸς τῆς κάτω τάξεως: ἐνῷ λ.χ. ὁ fils a papa εἰς τὴν μαθητικὴν ἡλικίαν τυγχάνει τῆς ἀγωγῆς, τῶν μορφωτικῶν μέσων καὶ τῶν περιποιήσεων τῆς τάξεώς του καὶ παραμένει ψυχικῶς ἀμείωτος, ὅπερ ἐπαυξάνει τὴν γελοίαν αὐτοπεποίθησίν του εἰς πρεσβυτέραν ἡλικίαν, δυνάμενος νὰ φθάση ἀνενοχλήτως καὶ εἰς ὑψηλὰ ἀξιώματα, ἡ δὲ ἀτομική του ὕπαρξις ὡς μὴ ὤφειλε, εἶναι γνωστὴ ἐν τὴ κοινωvία. Ἀντιθέτως τὸ τέκνον τοῦ λαοῦ καὶ σκληρώτερον χειραγωγεῖται ὑπὸ τῶν γονέων του καὶ τῶν συμμαθητῶν τοῦ ἐν τῷ σχολείῳ μέχρι πλήρους ψυχικῆς ἐξουθενώσεως διὰ σκληρᾶς ὑποτιμήσεως, προπηλακισμῶν, φαρσῶν, ὕβρεων καὶ βιαιοπραγιῶν καὶ δυσκολώτερον εἶναι κατόπιν τούτων ν᾿ ἀνέλθῃ τὴν κοινωνικὴν κλίμακα, ὁ δὲ βλὰξ τῶν λαϊκῶν τάξεων οὕτως καὶ συμπαθέστερος εἶναι καὶ ἄγνωστος καὶ ἀκινδυνώτερος καὶ ὀλιγώτερον γελοῖος, καθ᾿ ὃ σεμνότερος καὶ ἐστερημένος τῆς αὐτοπεποιθήσεως ἢ ἐπάρσεως τοῦ βλακὸς τῶν ἄνω τάξεων, εἰς τὸν ὁποῖον λόγω ἀτροφίας τοῦ βουλητικοῦ του καὶ τῆς μαλθακότητος τοῦ οἰκογενειακοῦ του περιβάλλοντος προστίθεται ἔστιν ὅτε καὶ ἀηδὴς γυναικωτὸς χαρακτήρ. Ἑνιαῖον ὅμως εἶναι τὸ πνευματικὸν προλεταριάτον πάσης ταξικῆς καταγωγῆς.
VII
11. Ἡ ἠθικὴ τέλος σχέσις μεταξὺ βλακὸς καὶ ἐπιτηδείου ἢ ἀπατεῶνος εἶναι ἀπροσδοκήτως διάφορός της ἢν ἐκλαμβάνει συνήθως ἡ «κοινὴ γνώμη». Ὁ συνήθης κοινωνικὸς ἄνθρωπος θεωρεῖ τὸν ἐπιτήδειον καὶ τὸν ἀπατεῶνα ὡς ἀνηθίκους μέν, ἀλλ᾿ ὡς ὑποδιαιρέσεις τοῦ εὐφυοῦς. Ὅλως τὸ ἀντίθετον ὅμως συμβαίνει: ὁ ἐπιτήδειος καὶ ὁ ἀπατεὼν εἶναι ἀκριβῶς ὑποδιαιρέσεις τοῦ βλακός. Καὶ ἰδοὺ πῶς. Εἴπομεν ἀνωτέρω ὅτι ἡ πονηρία, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι μέσον ἀμύνης τῶν εὐφυῶν οὐχὶ κατὰ τῶν βλακῶν ἀλλὰ κατὰ τῆς πονηρίας των, ἀποτελεῖ φυσικὴν ἰδιότητα τῶν βλακῶν καὶ δὴ φυσικὴν συνέπειαν τοῦ γεγονότος, ὅτι, λόγω ἀτροφίας τοῦ νοητικοῦ τῶν μηχανισμοῦ, ἀποτελεῖ αὕτη τὴν μόνην ἄμυναν αὐτῶν κατὰ πάσης ἔξωθεν ἐπιθέσεως. Ἀπὸ τῆς διαπιστώσεως τῆς ἀληθείας ταύτης μέχρι τῆς ἀκολούθου ἀληθείας ὑπάρχει ἓv καὶ μόνον βῆμα: ὅτι μόνον ὁ πνευματικῶς ἀνάπηρος ἔχει ἀνάγκην τῆς ἐπιτηδειότητος καὶ τῆς ἀπάτης διὰ νὰ προωθηθῆ ἢ νὰ ἐπικρατήση. Οὐδεὶς ἄνθρωπος ἀξίας ἔχει ἀνάγκην νὰ γίνῃ ἐπιτήδειος ἢ ἀπατεών. Ἡ καθημερινὴ κοινωνικὴ πεῖρα διδάσκει ὅτι τὰ ἐπίθετα ταῦτα οὐδέποτε κατώρθωσαν νὰ «κολλήσουν» εἰς ἀνθρώπους πραγματικῆς ἀξίας, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν ὑπῆρξαν μισητοί, ἐχαρακτηρίσθησαν ἴσως ὡς «κακοί», ὡς «καταχθόνιοι», ὡς «γόητες», ὡς «τορπιλληταί» ἢ ὡς «λιβελλογράφοι», οὐδέποτε ὅμως ὡς ἐπιτήδειοι ἢ ἀπατεῶνες, καὶ ὅταν ἀκόμη ὑπῆρξαν συντηρητικοὶ εἰς τὰς σχέσεις τῶν μετὰ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων καὶ κατώρθωσαν πάντοτε νὰ προωθηθοῦν ἢ νὰ ἐπικρατήσουν. Ἀπόλυτος ἐσωτερικὴ συνέπεια τῆς πνευματικῆς ἀναπηρίας τοῦ βλακὸς εἶναι ἄλλως τὲ ὄχι μόνον ἡ ἀγελαία του τάσις, ὄχι μόνον ἡ προώθησίς του «πλάτην μὲ πλάτην» μὲ τὴν λεγεῶνα τῶν ὁμοίων του, ὄχι μόνον ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ εὐτελέστερα μέσα τῆς ἐπιτηδειότητος, τὴν ἔλλειψιν ἀντιθέτου γνώμης, τὴν προσφορὰν εὐκόλων καὶ ἀνηθίκων ἐκδουλεύσεων καὶ τὴν κολακείαν, ἀλλὰ καὶ ἡ συστηματικὴ ἀποφυγὴ πάσης συγκρούσεως καὶ πάσης μάχης. Καὶ ὅταν ἀκόμη ὁ βλάξ, ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἐπιτηδείου ἢ τοῦ ἀπατεῶνος, ἐξαναγκασθῇ νὰ δώση μάχην, θὰ δώση αὐτὴν διὰ τῶν πνευματικῶς εὐκολοτέρων καὶ συνεπῶς τῶν ἀνηθικωτέρων «ὅπλων»: τοῦ ψεύδους, τῆς διαστροφῆς, τῆς ρᾳδιουργίας καὶ τῆς συκοφαντίας.
Ἐξ οὗ ἕπεται τὸ ἀκλόνητον δόγμα: καὶ ἡ ἀνηθικότης εἶναι ἀποκλειστικὸν προνόμιον τῶν βλακῶν!

Posted in Περιοδικό | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Αυτοί που φύγανε

Posted by tofistiki στο 03/09/2009

Στο εξάμηνο που πέρασε έφυγαν από τη ζωή πολλοί και αξιόλογοι άνθρωποι. Θέλω να γράψω λίγα λόγια για μερικούς που τους γνώρισα από κοντά, σαν ύστατο χαιρετισμό. Δεν πρόκειται για τις συνηθισμένες νεκρολογίες. Δε θα μνημονεύσω χρονολογίες, σταδιοδρομία, αξιώματα και τίτλους, ούτε καταλόγους έργων. Θα μιλήσω για τους σπουδαίους αυτούς ανθρώπους αναφέροντας τι αποκόμισα από τη γνωριμία τους.

Σάββας Αγουρίδης
Χωρίς αμφιβολία ο καθηγητής Σάββας Αγουρίδης είχε ξεχωριστή παρουσία στον επιστημονικό χώρο της θεολογίας, καθώς ήταν βαθύς ερευνητής της Βίβλου, με παγκόσμια αναγνώριση, ταυτόχρονα όμως ήταν άνθρωπος με άποψη για τα κοινά, δραστήριος και προοδευτικός, ανοιχτόμυαλος και με πολύ χιούμορ, που δε θύμιζε καθόλου κάποιους θεολόγους που αναμασούν αποστειρωμένες ιδέες για να υπερασπιστούν μια ιδεολογική κατασκευή, στην οποία έχουν βολευτεί επιστημονικά και συναισθηματικά.
Την επιβλητική του προσωπικότητα την διαπίστωσα όταν, γράφοντας το βιβλίο μου «Εσταυρωμένοι Σωτήρες» πήγα στο σπίτι του στο Παγκράτι και του ζήτησα, με κάποιο δέος είναι η αλήθεια, τη βοήθειά του, που μου την έδωσε αμέριστη με πολύτιμες παρατηρήσεις και με την προτροπή να ανατρέξω σε πηγές που αγνοούσα. Από τότε με τιμούσε με τη φιλία του και, καθώς είχε την αίσθηση του χιούμορ, έγινε ταχτικός αναγνώστης του «Φιστικιού».

Πάνος Τζαβέλας

Οι περισσότεροι, τον Πάνο τον Τζαβέλα τον θυμούνται από το ένδοξο «Ταμπούρι» του στην Πλάκα, στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όταν συνάρπαζε το κοινό με τα αντάρτικά του. Εγώ όμως τον θυμάμαι από το ΄72, επί Χούντας ακόμα, όταν συχνάζαμε σε εκείνες τις θαυμάσιες μικρές μπουάτ της Πλάκας, για να ακούσουμε αγαπημένα τραγούδια του Χατζιδάκι, του Σπανού και καμιά φορά, στη ζούλα, και του Θεοδωράκη.
Ο Τζαβέλας που το 1971 είχε απολυθεί από τις φυλακές, άρχισε να τραγουδά και να παίζει σ΄ αυτές τις μπουάτ, παίζοντας ταυτόχρονα κρυφτούλι με την αστυνομία και συχνά μη διστάζοντας, όταν έκρινε πως το κοινό ήταν ευμενές, να παρεμβάλει στο πρόγραμμά του και απαγορευμένα τραγούδια.
Όταν κατέρρευσε η δικτατορία των συνταγματαρχών, ο Τζαβέλας έφτιαξε το οριστικό λημέρι του, το «Ταμπούρι», όπου μας ξαναθύμισε τα δοξασμένα τραγούδια της Εθνικής Αντίστασης, τα κοσμοαγάπητα αντάρτικα.

Χρήστος Παπουτσάκης

Πρωτοάκουσα για τον Χρήστο Παπουτσάκη, όταν τον Μάιο του 1972, επί δικτατορίας ακόμα, έπεσε στα χέρια μου το μοναδικό (και δυσεύρετο πια) πρώτο τεύχος του ΑΝΤΙ, που είχε το κουράγιο και την αποκοτιά να κυκλοφορήσει. Το τεύχος αυτό, όπου δημοσιευόταν συνέντευξη του Μίκη Θεοδωράκη και πολύ τσουχτερά σκίτσα του Μποστ, κατασχέθηκε αμέσως από τις αρχές και ο Χρήστος πιάστηκε και βασανίστηκε στο ΕΑΤ/ΕΣΑ.
Μετά την πτώση της Χούντας επανεξέδωσε το περιοδικό, που κυκλοφορούσε ασταμάτητα 35 ολόκληρα χρόνια (919 τεύχη!) και το έκανε το ανεξάρτητο, ανένταχτο σε κόμματα, βήμα της Αριστεράς, που βρισκόταν πάντα στην πρώτη γραμμή της εναλλακτικής ενημέρωσης και της δημοκρατικής συζήτησης των διαφορετικών απόψεων για την στρατηγική που θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για την δημοκρατική σοσιαλιστική κοινωνία με ανθρώπινο πρόσωπο με αυτοδιαχείριση και άμεση δημοκρατία.
Δείγμα της πολύπλευρης προσωπικότητάς του ήταν πως δεν έπαψε ποτέ να λειτουργεί σαν ταλαντούχος και ιδιοφυής αρχιτέκτονας, που εκτός από τη διπλωματική του εργασία για τους παραδοσιακούς οικισμούς στην περιοχή των Σφακίων, εντόπισε σε σπηλιά του Ασφένδου βραχογραφίες που καταγράφονται ως το αρχαιότερο τεκμήριο κατοίκησης στην Κρήτη.
Είχα την τύχη να γνωριστώ μαζί του και να αναπτύξουμε φιλικούς δεσμούς, καθώς μάλιστα βοήθησε πολύ την μεγαλύτερη κόρη μου όταν έδινε εξετάσεις για το Πολυτεχνείο.

Δημήτρης Χατζίνας

Χωρίς καμιά δόση υπερβολής κατατάσσω τον Δημήτρη Χατζίνα στους μεγάλους σύγχρονους ζωγράφους, όχι μόνο της Αίγινας, που είναι πλούσια σε εικαστικούς καλλιτέχνες, αλλά της Ελλάδας και στην αξιολόγησή μου αυτή δεν επηρεάζομαι από τη φιλία με την οποία με τιμούσε.
Ο Δημήτρης Χατζίνας ήταν αληθινός μάγος των χρωμάτων, που είχε το μοναδικό χάρισμα να απεικονίζει με κάποιον, ονειρικό θα τον έλεγα, τρόπο τοπία ή καράβια ή σπίτια με αληθινή ποίηση και απαράμιλλη αρμονία. Στους πίνακές του τα χρώματα φαίνονται σαν να διαχέονται, χωρίς όμως να χάνεται η ακρίβεια του θέματος και η κρυστάλλινη διαύγεια της απεικόνισης.
Εκτός όμως από μεγάλος καλλιτέχνης ο Δημήτρης ήταν και ένας ζεστός, ευαίσθητος και πονετικός άνθρωπος, καλός οικογενειάρχης και πιστός φίλος.

Μανούσος Νταμουράκης
Τώρα, ίσως κάποιοι απληροφόρητοι διερωτηθούν τι γυρεύει ένας απλός ράφτης ανάμεσα σε καθηγητές πανεπιστημίου, εκδότες, ζωγράφους και καλλιτέχνες. Για μένα όμως ο Μανούσος αντιπροσώπευε μιαν εποχή με γνήσιες ηθικές αξίες, με ιδέες και οράματα, που μπορεί να κακοπάθανε, αλλά έχουν διαχρονική ισχύ. Ο σεμνός και χαμηλών τόνων Μανούσος, με το πηγαίο χιούμορ του, ο πάντα συντρεχτικός στους άλλους ανθρώπους, που ποτέ του δεν αξίωσε πόστα και τίτλους, με το προσωπικό του παράδειγμα και τον τρόπο της ζωής του μας δίδαξε πολιτισμό και συνέπεια.
Μολονότι έφυγε απροσδόκητα και ξαφνικά, το μέγα πλήθος, που τον αποχαιρέτησε με συγκίνηση, μαρτυρεί πόσο σπουδαίος άνθρωπος ήταν.

Posted in Αιγινήτικα, Επικαιρότητα, Περιοδικό | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

«Ἡ Τεραστία Κοινωνικὴ Σημασία τῶν Βλακῶν ἐν τῷ Συγχρόνῳ Βίῳ» (ΙΙ-ΙΙΙ)

Posted by tofistiki στο 31/05/2009

Μετά από απαίτηση των πολυπληθών αναγνωστών μας δημοσιεύουμε το β’ και γ’ μέρος του περίφημου άρθρου του Ευάγγελου Λεμπέση:
II
Ἡ κατὰ τῶν βλακῶν καταφορὰ προκαλεῖται ἄλλως τε ὑπὸ τῆς δευτέρας ὁμάδος αὐτῶν, πλέον ἐνοχλητικῆς της πρώτης, ἀλλὰ καὶ ἐνταύθα ἡ καταφορὰ αὕτη, ἐφ᾿ ὅσον ἐμφανίζεται ὡς λογικὴ κρίσις, εἶναι ἀκοινωνιολόγητος, ἤτοι ἀντεπιστημονική. Κατηγοροῦνται δηλαδὴ οἱ βλᾶκες τῆς δευτέρας ταύτης κατηγορίας ὅτι παναξίως κατέχουν σπουδαίας ἐν τῇ κοινωνίᾳ θέσεις. Ἀλλ᾿ ἡ κρίσις αὕτη προδίδει πλήρη μίας ὠρισμένης μορφῆς τοῦ διαφορισμοῦ ἄγνοιαν. Ἡ μορφὴ αὕτη δεδομένη μὲ φυσικὴν ἀναγκαιότητα ὡς ὁ νόμος τοῦ διαφορισμοῦ εἶναι ὁ στοιχειώδης κανών: «δέκα βλᾶκες καθ᾿ ἑνὸς εὐφυοῦς· δέκα ἀνίκανοι καθ᾿ ἑνὸς ἱκανοῦ· δέκα ἀδύνατοι καθ᾿ ἑνὸς ἰσχυροῦ κ.ὁ.κ.». Τὸ φαινόμενον τοῦτο, κλασσικόν, τυπικὸν καὶ αἰώνιον ἀφ᾿ ἧς ὑπάρχει ἀνθρωπίνη κοινωνία, δι᾿ ὅλης της Ἱστορίας τῆς ἀνθρωπότητος, δύνανται νὰ εἶναι «τυχαῖον»; Ἀλλὰ τυχαῖον εἶναι ὅ,τι ἀδυνατεῖ νὰ συλλάβη ὁ ἀνθρώπινος νοῦς. Οὐδέποτε ὅμως ὅ,τι πρὸ πολλοῦ ἔχει συλληφθῆ εἰς τὸν θεμελειώδη νόμον τοῦ διαφορισμοῦ. Καὶ τὸ μὲν ψυχολογικὸν ἐλατήριον τοῦ συνασπισμοῦ τῶν ὁπωσδήποτε «κάτω» κατὰ τῶν ὁπωσδήποτε «ἄνω» εἶναι δεδομένη διὰ τοῦ ressentiment.
Ὁ συνασπισμὸς τῶν βλακῶν ἐνταύθα εἶναι μηχανικὴ ὀργάνωσις βάσει τῆς ἀρχῆς τῆς «ἐλαχίστης προσπαθείας» πρὸς ἀντιμετώπισιν ἰσχυροτέρας δυνάμεως εἰς τὸ πρόσωπον τῶν ὀλίγων ἢ τοῦ ἑνός. Ἡ ὀργάνωσις αὕτη περιωρισμένης ἐκτάσεως καλεῖται κοινωνιολογικῶς κλίκα (clique).
2. Ἡ ἔμφυτος τάσις τοῦ βλακός, ἐξικνουμένη συχνότατα εἰς ἀληθῆ μανίαν ὅπως ἀνήκῃ εἰς ἰσχυρὰς καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας πάσης φύσεως ὀργανώσεις, ἐξηγεῖται πρώτον μὲν ἐκ τῆς εὐκολίας τῆς ἀγελοποιήσεως, εἰς ἢν μονίμως ὑπόκειται, λόγω ἐλλείψεως ἀτομικότητος (ἐξ οὗ καὶ τὸ μῖσος τοῦ κατὰ τοῦ ἀτόμου καὶ τοῦ ἀτομικισμοῦ), δεύτερον δὲ ἐκ τοῦ ἀτομικοῦ ζῳώδους πανικοῦ, ὑπὸ τοῦ ὁποίου μονίμως κατατρύχεται, ἐκ τοῦ δεδικαιολογημένου φόβου μήπως περιέλθη εἰς τὸ παντὸς εἴδους προλεταριάτον. Ἀποτελεῖ δὲ ἡ τάσις αὕτη ἀμάχητον σχεδὸν τεκμήριον περὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς πνευματικῆς του ἀναπηρίας. Τοιουτοτρόπως δημιουργεῖται αὐτόματος συρροὴ βλακῶν εἰς τὰς πάσης φύσεως ὀργανώσεις, αἴτινες, ἐὰν μὲν εἶναι συμφεροντολογικαί, διατηροῦν τουλάχιστον τὴν σοβαρότητα τῶν συμφερόντων των, ἐὰν ὅμως εἶναι «πνευματικαί» περιέρχονται σὺν τῷ χρόνῳ εἰς πλήρη βλακοκρατίαν. Εἰς τὸ φαινόμενον τοῦτο ὀφείλει τὸν ἐκφυλισμὸν τοῦ λ.χ. ὁ μασσωνισμός, oι ἁπανταχοῦ Ῥοταριανοὶ ὅμιλοι, ὅλοι oι «πνευματικοί» σύλλογοι, καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ… Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν!. Ἑπόμενον εἶναι κατόπιν τούτων, ὅτι ὅπως ἡ λεγεὼν τῶν βλακῶν ὠθεῖται ἀκατανικήτως πρὸς τὴν ἀγέλην καὶ πρὸς τὰς πάσης φύσεως ὀργανώσεις, οὕτω ὑφίσταται ἀκατανίκητον ἕλξιν ἀπὸ τὰς παντὸς εἴδους ἀγελαίας ἀντιατομικὰς καὶ ὁμαδιστικὰς θεωρίας, ἀπὸ τοῦ πάσης φύσεως παρεμβατισμοῦ ἢ διευθυνομένης οἰκονομίας ἢ 4ης Αὐγούστου μέχρι τοῦ σοσιαλισμοῦ καὶ τοῦ κομμουνισμοῦ (Ἄλλοι εἶναι οἱ ἐκμεταλλευταὶ τῶν θεωριῶν αὐτῶν). Τούτων δεδομένων ἐξηγεῖται καὶ ἡ ἀτελεύτητος καὶ αὐστηροτάτη ἐπιλογὴ βλακῶν εἰς τὰ ὁμαδικὰ συστήματα ἡ ὁποία, τὴ βοηθεῖα μίας πολιτικῆς βίας, κατοχυρούται καὶ ὡς πολιτικὸν καὶ κοινωνικὸν καθεστὼς (4η Αὔγουστου), τόσω μᾶλλον, ὅσο ἡ ἐλευθερία τῆς σκέψεως, χρήσιμος μόνον εἰς ἐκείνους, οἵτινες διαθέτουν σκέψιν, εἶναι μονίμως καὶ ἐξόχως ἀντιπαθητικὴ εἰς τοὺς βλᾶκας, διότι ἀσκουμένη ὑπὸ τῶν ἄλλων στρέφεται ἐναντίον των, ἴδια ὁσάκις οὗτοι κατέχουν ἐξουσιαστικὰς θέσεις, ἢ ἔχουν συνδέση συμφέροντα μὲ τοὺς κατέχοντας αὐτάς. Ἡ ἔλλειψις ἰδίας γνώμης, ἡ κολακεία καὶ ἡ ρᾳδιουργία (ἴδε κατωτέρω) τοὺς προορίζουν ἄλλως τὲ εἰδικῶς διὰ τὰς καταστάσεις ταύτας. Ἡ ἀκατανίκητος ἐπίσης τάσις τῶν βλακῶν πρὸς τὰς πάσης φύσεως ἀγελαίας ἐμφανίσεις (κοσμικαὶ συγκεντρώσεις καὶ causerie τρεφομένη ἐκ τῶν περιεχομένων τῶν ἐφημερίδων καὶ τῶν ραδιοφώνων, μόδα, κλπ.) καὶ διακρίσεις (τίτλοι, διπλώματα παράσημα) εἶναι κατόπιν τῶν ἀνωτέρω αὐτονόητος.
III
3. Ἀλλὰ πόθεν εἶναι δεδομένη ἡ πραγματικὴ δυνατότης τῆς ἀποτελεσματικῆς δράσεως τῆς βλακικῆς ἀγέλης; Ἡ δυνατότης αὕτη εἶναι δεδομένη ἀπολύτως ἀντικειμενικῶς καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ ψυχολογικοῦ ἐλατηρίου (τοῦ ressentiment), τὸ ὁποῖον ἄλλως οὐδεμίαν θὰ εἶχε κοινωνικὴν δρᾶσιν καὶ ἀκολούθως κοινωνιολογικὴν σημασίαν. Εἶναι δεδομένη ἐκ τῆς μοιραίας θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχουν εἰς τὴν κλίμακα τοῦ κοινωνικοῦ διαφορισμοῦ οἱ βλᾶκες, θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναντικατάστατοι, διότι εἶναι θέσις ὑποδεεστέρα, ἀλλὰ καὶ ἀπολύτως ἀπαραίτητος διὰ τὸν ὅλον κοινωνικὸν μηχανισμόν, ὁ ὁποῖος βασίζεται ἀπολύτως εἰς τὰς κατωτέρας αὐτοῦ βαθμίδας. Εὐκρινέστατα διαφαίνεται ἡ ἐξάρτησις αὕτη τῶν ἀνωτέρω βαθμίδων καὶ προσώπων ἀπὸ τῶν κατωτέρων τοιούτων ὅπου αὕτη λαμβάνει μορφὰς καθαρῶς ἐκβιαστικάς, τὰς ὁποίας γνωρίζουν πάντες οἱ κοινωνικοὶ ἄνθρωποι. Ὡς παράδειγμα δύναται νὰ χρησιμεύση ἡ παρέλκυσις ἢ ὁ ἐνταφιασμὸς μίας ὑποθέσεως εἰς οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν ὑπὸ κατωτέρων ὑπαλλήλων, ἡ ἔκδοσις ἐντάλματος συλλήψεως κατὰ καταζητουμένου ἐκληματίου, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ κατώτερα ἀστυνομικὰ ὄργανα εἶναι ἀλληλέγγυα πρὸς αὐτὸν κλπ
4. Λαμβανομένης ἤδη ὑπ᾿ ὄψιν τῆς ἐπικαίρου ταύτης θέσεως τῶν κατωτέρων βαθμίδων καὶ προσώπων ἐν τῷ κοινωνικῷ διαφορισμῶ καθίσταται ἀπολύτως νοητὴ καὶ ἡ ἄνοδος αὐτῶν εἰς ἀνωτέρας βαθμίδας διὰ κοινοῦ μεταξὺ τῶν συνασπισμοῦ ἀναδεικνύοντος ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους ἀφ᾿ ἑνὸς μὲν δι᾿ ὀργανωμένης ἀντιστάσεως (boycotage) πρὸς τὰ ἄνω καὶ παραλύσεως τῶν τυχὸν ἀντιθέτων ἐνεργειῶν τῶν ὑπερκειμένων παραγόντων πρὸς ἀνάδειξιν ἄλλου πράγματι ἱκανοῦ, προσώπου, ἀφ᾿ ἑτέρου δὲ δι᾿ ὀργανωμένης προωθήσεως προσώπου ἐκ τῶν κόλπων αὐτῶν, πρὸς τὴν ἀνωτέραν βαθμίδα. Τὸ φαινόμενον τοῦτο καλεῖται κλίκα. Ὅτι τὴν ἐξέλιξιν ταύτην οὐδεὶς δύναται νὰ σταματήση εἶναι φανερόν, ὅσον εἶναι φανερὰ ἡ νομοτελειακὴ συνάρτησις τῶν ὡς ἄνω δεδομένων. Κατὰ τὴν αὐτὴν συνάρτησιν τὸ φαινόμενον συνεχίζεται: «ἑνὸς βλακὸς προκειμένου μύριοι ἕπονται», ὁ δὲ οὕτω ἀνελθῶν βλὰξ θὰ προωθήση ὁ ἴδιος πρόσωπα μόνον κατώτερα ἑαυτοῦ, μέχρις ὅτου ἡ μία βίαια ἔξωθεν ἐπέμβασις, ὑπαγορευομένη ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἄλλου τινὸς κοινωνικοῦ ὀργανισμοῦ, ἢ ὁ φυσικὸς ἐκφυλισμὸς ἑνὸς τοιούτου ὀργανισμοῦ ἐκ τῶν ἔσω, ἐπιφέρει θεμελιώδη τινὰ ἀνατροπὴν ἢ καὶ αὐτὸν τοῦτον τὸν τερματισμὸν τοῦ βίου τοῦ ἐκφυλισθέντος ὀργανισμοῦ. Οὕτω λ.χ., εἰς παρομοίαν περίπτωσιν ἡ τὸ 1910 ἀνελθοῦσα κοινωνικὴ ὁμὰς ἀνέτρεψε τὴν ἱεραρχίαν τῶν ἀξιῶν καὶ τῶν προσώπων καὶ ἐντὸς τοῦ παλαιοκομματισμοῦ, καταστήσασα δυνατὴν τὴν ὑπεφαλάγγισιν τῶν παλαιῶν αὐτοῦ ἀρχηγῶν ὑπὸ νέων (Γούναρη, Στράτου κλπ.)
5. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἄνευ συνασπισμοῦ καὶ ὀργανώσεως, ἄνευ«κλίκας», ἀνερχόμενοι βλᾶκες ἢ ἀνίκανοι γενικῶς, ἀτομικῶς καὶ μόνον ἐπικρατοῦντες, εὑρίσκονται ἐν τούτοις δεσμευμένοι ὑπὸ τοῦ κοινωνικοῦ διαφορισμοῦ εἰς ἴσον βαθμὸν ὡς καὶ οἱ ὀργανωμένοι τοιοῦτοι. Διότι ἀντικειμενικῶς αἱ θέσεις τὰς ὁποίας λαμβάνουν εἶναι τοιαύται, ὥστε ἡ ἀνεπάρκεια τῶν ἢ νὰ εἶναι πλεονεκτικὴ ἢ νὰ εἶναι ἀνεκτή, οὐδέποτε ὅμως θέσεις ἀπαιτούσαι πραγματικὰ προσόντα, ἐκ τῶν ὁποίων, καὶ ἂν ἀκόμη φθάνουν εἰς αὐτάς, ἀνατρέπονται καὶ κρημνίζονται εἰς τὴν πρώτην ἀντίξοον περίστασιν καὶ ὑπὸ μεγάλου τινὸς ἢ μικροῦ πνέοντος ἀνέμου. Οὕτω λ.χ. πολλοὶ ἐξ αὐτῶν κατέλαβον διαδοχικῶς πλεῖστα ἀξιώματα τῆς κοινωνίας καὶ τῆς πολιτείας, ἀπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, μέχρι τοῦ «Προέδρου τοῦ Συλλόγου Προστασίας Ἐγγύων Μυιῶν», τοῦ «Γενικοῦ Γραμματέως τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Πωλητῶν Ποντικοπαγίδων» κ.ο.κ., ἀξιώματα βεβαίως, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε θὰ ἐπιδιώξη σοβαρῶς ἀπασχολούμενος ἄνθρωπος. Εἰς τὰ ἀξιώματα ταῦτα προστίθενται φυσικὰ καὶ διακρίσεις οἶον παράσημα, διπλώματα, δεξιώσεις κλπ
Ο causeur συνάδελφος τοῦ ἀνωτέρω ἀποτελεῖ ἀληθῆ κοινωνικὴν μάστιγα, διότι ὡς causerie ἐκλαμβάνει τὸ νὰ λέγῃ εἰς τοὺς χειμαζομένους συνανθρώπους τί ἀνέγνωσεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, τί ἤκουσεν εἰς τὸ ραδιόφωνον καὶ τί τοῦ εἶπον διάφοροι καθ᾿ ὁδόν, ἐξικνούμενος ἔστιν ὅτε εἰς τὰ σχόλιά του, ὅταν ἀποφασίση νὰ σχολιάση εἰς δυσθεώρητα ὕψη ὀξυδερκείας καὶ πνευματικῆς χάριτος: ὅτι λ.χ. κατὰ τὴν νύκτα ἀναμφιβόλως ἐπικρατεῖ σκότος, τὴν δὲ βροχὴν ἀκολουθεῖ ὁπωσδήποτε ἡ ὑγρασία… Εἰς ταῦτα προστίθεται ἐνίοτε καὶ ἡ «προστατευτική» στάσις αὐτοῦ ἔναντι τῶν πνευματικῶς ἀνωτέρων του, σκοποῦσα τὴν ὑποτίμησιν αὐτῶν εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου κλπ.

Posted in Περιοδικό | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Ἡ Τεραστία Κοινωνικὴ Σημασία τῶν Βλακῶν ἐν τῷ Συγχρόνῳ Βίῳ»

Posted by tofistiki στο 26/05/2009

Ἡ Τεραστία Κοινωνικὴ Σημασία τῶν Βλακῶν ἐν τῷ Συγχρόνῳ Βίῳ»
(προδημοσίευση)
Εντρυφώντας στο Διαδίκτυο, ανακαλύψαμε στο πολύ ενδιαφέρον ηλεκτρονικό περιοδικό «Ανιστόρητο» το περίφημο άρθρο του Ευάγγελου Λεμπέση «Ἡ Τεραστία Κοινωνική Σημασία τῶν Βλακῶν ἐν τῷ Συγχρόνῳ Βίῳ», το οποίο αναδημοσιεύουμε, διατηρώντας αυτούσια τη καθαρεύουσα γλώσσα του και το πολυτονικό σύστημα, Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε αρχικά στην «Εφημερίδα των Ελλήνων Νομικών» τον Νοέμβριο του 1941 και προκάλεσε ζωηρή συζήτηση, με οξύτατες αντιπαραθέσεις, στις εφημερίδες της εποχής, για την τόλμη και την πρωτοτυπία του.
Εκείνο που κάνει επίσης εντύπωση είναι η φανερή αποστροφή του συγγραφέα προς το καθεστώς της 4ης Αυγούστου και η έκδηλη δημοκρατικότητα των ιδεών του, πράγματα περίεργα, αν σκεφτούμε πως το άρθρο δημοσιεύθηκε τον 7ο μήνα της ιταλογερμανικής κατοχής, όταν τη χώρα κυβερνούσε, ελέω των κατακτητών, η προδοτική κυβέρνηση Τσολάκογλου.
Η μόνη εύλογη εξήγηση είναι πως το καθεστώς των συνεργατών των κατακτητών θέλοντας, αφενός μεν να βρει κάποιον αποδιοπομπαίο τράγο, αφετέρου δε να κολακέψει τα αντιδικτατορικά αισθήματα του λαού, είχε στραφεί κατά του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου!
Αυτό το πιστοποιούν πολλά ιστορικά στοιχεία: Εν πρώτοις το καθεστώς των δωσιλόγων, μολονότι σαρξ εκ της σαρκός των τεταρτοαυγουστιανών, δε χρησιμοποίησε κανέναν επιφανή παράγοντα της δικτατορίας για να στελεχώσει τον διοικητικό μηχανισμό της υπόδουλης «Ελληνικής Πολιτείας». Δεύτερον ανέθεσε σε επιφανές στέλεχος του Στρατεύματος, στον στρατηγό Καθενιώτη, να συντάξει έκθεση, η οποία, απέδειξε με απολύτως τεκμηριωμένα στοιχεία, πόσο ανέτοιμο ήταν το καθεστώς της 4ης Αυγούστου για τον πόλεμο. Τρίτον, ξεκίνησε δικαστική έρευνα για τα πλέον προκλητικά οικονομικά σκάνδαλα της δικτατορίας, όπως ο διαβόητος «Έρανος υπέρ της Βασιλικής Αεροπορίας», η οποία όμως έρευνα γρήγορα σταμάτησε, γιατί στα σκάνδαλα ενέχονταν και παράγοντες της κατοχικής κυβέρνησης.
Για την ιστορία, και για λόγους αμεροληψίας, αναφέρουμε πως το άρθρο του Λεμπέση αναδημοσιεύθηκε μετά τη Μεταπολίτευση σε συνέχειες, από τη σατιρική εφημερία «Ποντίκι» και μάλιστα στην πρώτη συνέχεια, κάτω από τον τίτλο «Η τεραστία κοινωνική σημασία των βλακών κλπ» είχε τη φωτογραφία του Στυλιανού Πατακού, να παρακολουθεί κάποιο ποδοσφαιρικό ματς κουκουλωμένος, λόγω της ραγδαίας βροχής, με μια σακούλα νάιλον! Τα σχόλια περιττεύουν.

Εὐάγγελος Λεμπέσης
Ἡ Τεραστία Κοινωνική Σημασία τῶν Βλακῶν ἐν τῷ Συγχρόνῳ Βίῳ
Πρόλογος

Ἁπλὴ ὑποσημείωσις ἐξ ὀλίγων γραμμῶν εἰς ἄλλην μελέτην μου ἡ παροῦσα μικρὰ ἐργασία ἐξελιχθῆ εἰς τὸ ἀνὰ χείρας δοκίμιον χάρις εἰς τὴν παρώθησιν τοῦ διαπρεπεστάτου νομικοῦ καὶ ἀγαπητοῦ φίλου Διευθυντοῦ τῆς «Ἐφημερίδος τῶν Ἑλλήνων Νομικῶν», κ. Ν. Π. Θηβαίου. Εἰς αὐτὸν ἑπομένως τὸν ἀνεξάντλητον εἰς ἐμπνεύσεις καὶ εἰς παντοειδῆ πρωτοτυπίαν ἐπιστήμονα καὶ συγγραφέα ὀφείλεται τόσον ἡ συγγραφή, καθὼς καὶ ἡ δημοσίευσις εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῶν Ἑλλήνων Νομικῶν», ὡς καὶ ἡ ἐνταῦθα ἀναδημοσίευσις τῆς παρούσης μικρᾶς πραγματείας. Ὀφείλομεν χάριτας εἰς αὐτόν, ἀπὸ κοινοῦ συγγραφεὺς καὶ ἀνανῶσται, διὰ τὴν σύντομον αὐτὴν ἐντρύφησιν εἰς τὸν χλοερὸν τοῦτον κόσμον μιᾶς κατηγορίας συνανθρώπων, τῶν ὁποίων ἡ κοινωνικὴ σημασία ἔχει δεινῶς ὑποτιμηθῆ καὶ τῶν ὁποίων τὰ δικαιώματα εἶναι ἐξησφαλισμένα οὐ μόνον -φεῦ!- ἐν τῷ βασιλείῳ τῶν οὐρανῶν, ἀλλ᾿ ἔτι πλέον ἐπὶ τοῦ χλοεροῦ τούτου πλανήτου!
Ι
Ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ παρόντος δοκιμίου οὐδεμίαν προεργασίαν γνωρίζω καὶ συνεπῶς δέον νὰ κριθῶ ἐπιεικῶς, ὡς πάντη στερούμενος «βοηθημάτων». Τολμῶ ἐν τούτοις νὰ φρονῶ, ὅτι τούτων οὐδόλως παρίσταται ἀνάγκη, διότι ἀληθῶς ἐξαιρετικῶς μέγας εἶναι ὁ πλοῦτος τοῦ ἀμέσου κοινωνικοῦ ἐμπειρικοῦ ὑλικοῦ καὶ ἐλαχίστη ἡ ἐκ τῆς ἐλλείψεως γραπτῶν βοηθημάτων στενοχωρία τοῦ γράψαντος.
Ὡς πρὸς τὴν μέθοδον τέλος δέον νὰ ὑπογραμμίσω, ὅτι κατεβλήθη ἐνδελεχὴς προσπάθεια, ὅπως αὕτη εἶναι αὐστηρῶς ἐπιστημονική. Διότι πράγματι – ὡς ἐλπίζω ν᾿ ἀποδειχθῇ – πλὴν τῶν ἄλλων δεδικαιολογημένων ἀξιώσεων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχη παρὰ τῶν λοιπῶν ἀτυχῶν συνανθρώπων, ἡ εὐτυχὴς καὶ παντοδύναμος κοινωνικὴ κατηγορία, ἥτις ἐξετάζεται ἐνταῦθα, εἶναι καὶ ἡ ἀξίωσις ν᾿ ἀποτελέσῃ σοβαρώτατον θέμα σοβαροῦ ἐπιστημονικοῦ χειρισμοῦ.
Θὰ ἔπρεπεν ἴσως, ἐκ λόγων εὐγνωμοσύνης πρὸς τοὺς ἀποτελοῦντας τὸ θέμα τῆς παρούσης μελέτης δυνάστας τῆς ἀνθρωπότητος ν᾿ ἀφιερωθῇ αὕτη εἰς αὐτούς. Ἐκ λόγων δικαιοσύνης ὅμως ἀφιεροῦται – καὶ οὐκ ἐπ᾿ ἐλάχιστον, πρὸς διδαχήν των – εἰς τοὺς δυναστευομένους: δηλονότι εἰς τοὺς εὐφυεῖς!
Εἰς τὴν πολυπληθῆ κατηγορίαν τῶν βλακῶν προσάπτεται ἀσφαλῶς ἄδικος καὶ ἐπιστημονικῶς ἐσφαλμένη μομφή, ὅταν οὗτοι χαρακτηρίζονται εἴτε ὡς ἄχρηστοι καὶ περιττὸν βάρος τῆς κοινωνίας, εἴτε ὡς παρασιτικοί, ἐκφράζεται δὲ συχνὰ ἡ ἀνόητος, ὡς θὰ ἴδωμεν, εὐχὴ ὅπως οὗτοι ἐκλείψουν. Τὸ πρόβλημα τῶν βλακῶν δὲν εἶναι ἐν τούτοις ἁπλοῦν ὅταν ληφθῆ πρώτον ὕπ᾿ ὄψιν ἡ στερεὰ καὶ ἀπολύτως ἀναγκαία θέσις, ἢν οὗτοι ἐπαξίως κατέχουν ἐν τῷ κοινωνικῷ διαφορισμῶ. Οἱ βλᾶκες διαιροῦνται οὕτως εἰς δυὸ ὅλως ἀντιθέτους μεταξὺ τῶν «ὁμάδας», διεπομένας ὅμως ἀμφοτέρας ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ νόμου, τοῦ διαφορισμοῦ Ἡ πρώτη ἐκ τούτων ὁμὰς καταλαμβάνει ὡς γνωστὸν τὰς ὑποδεεστέρας ἐν τὴ κοινωνία θέσεις, ἤτοι εὑρίσκεται εἰς τὰς κατωτάτας βαθμίδας τοῦ κοινωνικοῦ διαφορισμοῦ. Πόσον εὐεργετικὴ διὰ τὴν κοινωνίαν εἶναι ἡ ὁμὰς αὕτη εἶναι περιττὸν νὰ τονισθῆ, διότι ἄνευ αὐτῆς δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἐκμετάλλευσις καὶ ἄνευ ἐκμεταλλεύσεως δὲν θὰ ὑπῆρχε πολιτισμός. Εἰς δὲ τὴν γλῶσσαν τοῦ κοινωνικοῦ διαφορισμοῦ: Ἄνευ αὐτῆς δὲν θὰ ὑπῆρχε διαφορισμός, διότι ἀντὶ τῆς ἀνισότητος, θὰ ὑπῆρχεν ἰσότης, ἔστω καὶ ἐκ τῶν ἄνω, δηλαδὴ θὰ ἦσαν ὅλοι εὐφυεῖς, ὅπερ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ διαφορισμοῦ τὸ αὐτό: ὡς νὰ ἦσαν ὅλοι βλᾶκες· διότι ὁ διαφορισμὸς ἀπαιτεῖ ρητῶς καὶ εὐφυεῖς καὶ βλάκας, περικοπτωμένων δὲ οἱονδήποτε ἐκ τῶν δυὸ τούτων σκελῶν του, αἴρεται ὁλόκληρος. Ἄνευ δέ, κατ᾿ ἀκολουθίαν, τοῦ διαφορισμοῦ, καθισταμένου δυνατοῦ μόνον διὰ τῆς σοβαρᾶς συμβολῆς τῶν βλακῶν, δὲν ὑπάρχει κοινωνία. Τοιαύτη λοιπὸν ἡ τεραστία κοινωνικὴ σημασία τῶν βλακῶν, ἤτις ἄλλως τὲ ὑπὸ πάντων ἀναγνωρίζεται, μολονότι μόνον εἰς τὸν κοινωνιολόγον εἶναι ἐπιστημονικῶς γνωστή.

(η συνέχεια στο «Φιστίκι» τεύχος 3ο)

Posted in Περιοδικό | Με ετικέτα: , | 1 Comment »

Εξαμηνιαίο Φιστίκι Νο 3

Posted by tofistiki στο 26/05/2009

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ 3ο ΤΕΥΧΟΣ
Αγαπητοί αναγνώστες, όπως θα διαπιστώσετε ξεφυλλίζοντας το έντυπο “Φιστίκι”, σ΄ αυτό το τεύχος έχουν προστεθεί και άλλοι καινούργιοι και εκλεκτοί συνεργάτες, που θίγουν ποικίλα και ενδιαφέροντα ζητήματα. Ελπίζουμε να σας αρέσουν. Άλλη καινοτομία αυτού του τεύχους είναι πως εγκαινιάζουμε σ΄ αυτό ειδικές σελίδες αφιερωμάτων σε κάποιο πρόσωπο ή θέμα. Στο τεύχος αυτό έχουμε αφιερώματα για τον Γιάννη Ρίτσο, καθώς φέτος κλείσανε εκατό χρόνια από τη γέννησή του και για τον Καρολο Δαρβίνο, επειδή φέτος επίσης κλείνουν διακόσια χρόνια από τη γέννηση του.
Τρίτη καινοτομία τέλος, αφανής στο έντυπο «Φιστίκι» προσιτή δε σε όσους εντρυφούν στο Διαδίκτυο, είναι η προσπάθεια που κάνουμε για να μετατρέψουμε το ηλεκτρονικό «Φιστίκι» σε ιστολόγιο, που σημαίνει πως όχι μόνο θα μπορείτε να το «κατεβάζετε» και να το διαβάζετε ή να εκτυπώνετε όσα σημεία του σας ενδιαφέρουν, αλλά θα μπορείτε να λέτε τη γνώμη σας και να κάνετε όποιες παρεμβάσεις θέλετε, που θα καταχωρούνται σ΄ αυτό.
Όπως είχαμε γράψει και στο προηγούμενο τεύχος, το εξαμηνιαίο «Φιστίκι» δεν δικαιούται τη σοβαρή έκπτωση των ταχυδρομικών τελών, που είχε το διμηνιαίο. Έτσι η ταχυδρόμηση του στοιχίζει 1,6€ (έναντι των 0,17€ που ήταν). Γι΄ αυτό, εφεξής θα το παίρνουν με το ταχυδρομείο μόνον όσοι έχουν πληρώσει τη συνδρομή τους (που περιλαμβάνει τα αυξημένα ταχυδρομικά). Οι υπόλοιποι μπορούν να το αγοράζουν στην μεν Αίγινα από τα βιβλιοπωλεία «Λυχνάρι», «Πάπυρος» και «Φλώρα», το Κέντρο Τύπου και το περίπτερο μπροστά στην ΑΤΕ, στην Προκυμαία, στην δε Αθήνα, από τα βιβλιοπωλεία «Ορίζοντες» (στοά Όπερας), «Πιτσιλός» (στοά Ορφανίδη) και «Πρωτοπορία» (Εμ. Μπενάκη και Γραβιάς).

Posted in Αιγινήτικα, Περιοδικό | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η επανέκδοση του «Κήρυκος της Αιγίνης»

Posted by tofistiki στο 14/05/2009

Χωρίς αμφιβολία η πρωτοβουλία του ακάματου Νεκτάριου Κουκούλη να επανεκδοθεί το ιστορικό αυτό περιοδικό, πλουτίζει από πολιτιστικής πλευράς την Αίγινα.
Όπως γράφει σε σχετικό σημείωμά του ο εμπνευστής της επανέκδοσης:
Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια ήταν καθοριστικά για την παλινόρθωση της Αίγινας. Τα γεγονότα, οι πολιτικοί συσχετισμοί, οι κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, οι διοικητικές αποφάσεις, η τοπική ζωή και αυτοδιοίκηση, γενικά, των τελευταίων ετών της δεκαετίας του ’40, επηρεάζουν έμμεσα και τη σημερινή Αίγινα, μιας και πρωταγωνιστές σε αυτά ήταν οι πατεράδες και παππούδες μας.
Όσο μεγάλη σημασία έχει η μελέτη αυτής της περιόδου, ιστορικά και συναισθηματικά όμως, τόσο λιγοστές είναι οι πηγές πληροφόρησης. Μια από τις πιο έγκυρες και αξιόλογες ήταν το ΜΗΝΙΑΙΟΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΝ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΑΙΓΙΝΗΤΩΝ – ΚΗΡΥΞ ΤΗΣ ΑΙΓΙΝΗΣ, που εκδιδόταν τις χρονιές 1947 -50, με δημιουργό τον Κυψελιώτη δικηγόρο Πειραιώς κ. Ι. Β. Λυκούρη σε συνεργασία με τον αδελφό του, Γεώργιο. Επειδή είναι γνωστή η ενασχόλησή μου και με την έρευνα άγνωστων πτυχών της τοπικής ιστορίας, μετά από άδεια της οικογένειας Λυκούρη, επιμελήθηκα την κοπιαστική εργασία της αναδημοσίευσης των πρωτότυπων τευχών του περιοδικού, εμπλουτισμένης με εισαγωγικά σχόλια και ευρετήρια καθώς και με φωτογραφικά ντοκουμέντα της εποχής, από το φωτογραφικό μου αρχείο, σε τρεις τόμους.
Πριν τις γιορτές, θα βρίσκονται τα βιβλιοπωλεία τα πρώτα 100 συλλεκτικά αντίτυπα του 1ου τόμου (έτος 1947). Η έκδοση αυτή θα ζωντανέψει μνήμες και αναμνήσεις από εποχές σκληρές μα και γλυκές συνάμα, θα κάνει την μεταπολεμική Αίγινα γνωστή στο σύγχρονο Αιγινήτη, αλλά και θα βοηθήσει πολλούς ερευνητές στις μελέτες τους. Δεν είναι κερδοσκοπική αλλά έχει κοινωνικό χαρακτήρα. Σας επισυνάπτω και μια σχετική εικόνα.

Εδώ, η ιστοσελίδα του Νεκτάριου Κουκούλη.

Posted in Αιγινήτικα, Περιοδικό | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

ΑΝΤΙΣΤΑΘΕΙΤΕ ΣΤΟ ΚΟΥΤΟΧΟΡΤΟ!

Posted by tofistiki στο 12/05/2009

Η διαμάχη, η σχετική με την καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου, είναι τμήμα μόνο ενός γενικότερου προβλήματος, που το εντάσσω στον τομέα της εθνικής ψυχοπαθολογίας μας, σύμφωνα με την οποία οι Έλληνες είμαστε ανώτεροι και πρώτοι σε όλα. Όπως είχε δηλώσει μάλιστα μια ολυμπιονίκις «είναι γραμμένο στο DNA μας να νικάμε», αγνοώντας φυσικά, η μακαρίως αφελής, πως το DNA όλων των ανθρωπίνων φυλών είναι σε ποσοστό 99,9999% πανομοιότυπο και σε ποσοστό 97% όμοιο με το DNA των πιθήκων.

Αυτή η σχολή πάντως ισχυρίζεται πως η ελληνική γη αναδύθηκε πρώτη από τη θάλασσα, πως η ελληνική γλώσσα έχει 50 ή 70 εκατομμύρια λέξεις (το γράφει και το βιβλίο Γκίνες) και είναι η μοναδική γλώσσα των ηλεκτρονικών υπολογιστών (το είπε και ο Μπιλ Γκέιτς), πως ο Οδυσσέας είχε πάει στην Αμερική (το αποδεικνύει η Ενριέτα Μερτς), πως οι Έλληνες αποίκησαν το Μεξικό, τις Άνδεις και τα νησιά του Ειρηνικού πολύ πριν από τους άλλους Ευρωπαίους (το γράφει ο Νόρενσεν).

Πρόκειται φυσικά για αντιεπιστημονικές ανακρίβειες, για να μην τις χαρακτηρίσω ανοησίες, που δεν τεκμηριώνονται με κανένα αδιάβλητο στοιχείο. Καμιά γεωλογική απόδειξη δεν υπάρχει για την ανάδυση της ελληνικής γης πριν από όλες τις στεριές του πλανήτη. Η αρχαιότερη ελληνική γη, η Πελαγονική οροσειρά, αναδύθηκε στον κρητιδικό αιώνα, πριν από 140 εκατομμύρια χρόνια, ενώ ο πλανήτης μας έχει ηλικία 4 δισεκατομμυρίων ετών και οι πρώτες οροσειρές εμφανίστηκαν πριν 2,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Σε καμιά έκδοση του βιβλίου Γκίνες δεν αναφέρεται πως η ελληνική γλώσσα είναι η πλουσιότερη σε λέξεις. Πουθενά δεν υπάρχει σχετική δημοσίευση του Μπιλ Γκέιτς για την καταλληλότητα της ελληνικής στην Πληροφορική. Η θεωρία της Μερτς αγνοεί το δρομολόγιο του Οδυσσέα, όπως το γράφει η Οδύσσεια. Προφανώς ο Όμηρος της το διαβίβασε από το Υπερπέραν. Κανένα αρχαιολογικό εύρημα και κανένας αρχαίος ή νεώτερος συγγραφέας δε στηρίζουν τη θεωρία του Νόρενσεν.

Ο Ηρόδοτος είναι φοινικιστής και κακοήθης. Το λέει άλλωστε ο υμνητής και συνεργάτης των Ρωμαίων, Πλούταρχος. Ο Ισοκράτης δεν τα είπε έτσι, όπως μας μετέφεραν τα κείμενά του οι αρχαίοι συγγραφείς. Άλλα ήθελε να πεί, αλλά το κράτησε μυστικό για να το εμπιστευθεί κρυφά στους ελλαδέμπορους.

Όπου τα ντοκουμέντα δεν ταιριάζουν με τις απόψεις μας ή τα αγνοούμε ή τα παραποιούμε, λες και δε μπορούμε σήμερα, με τα μέσα που μας δίνει η τεχνολογία, να βρούμε και να διασταυρώσουμε οποιαδήποτε πληροφορία.

Ζητήστε μου να σας βρω σε ποιο απόσπασμα του Δημοκρίτου αναφέρεται η λέξη «ευεστώ» ή σε ποιο βιβλίο της ιστορίας του ο Θουκυδίδης γράφει για τους Πελασγούς. Θα καθίσω στον υπολογιστή μου, θα ανοίξω το τεράστιο αρχείο «Θησαυρός της ελληνικής γλώσσας», που περιέχει τα κείμενα όλων των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων από τον Όμηρο ως τον Μιχαήλ Ψελλό και με τρία πατήματα κουμπιών θα έχω κατεβατά από σχετικές παραπομπές.

Ζητήστε μου να σας βρω τα βιβλία του Ηλία Τσατσόμοιρου ή τα δημοσιεύματα του Κρασανάκη ή του Λάμπρου. Θα ανοίξω το ψαχτήρι Γκουγκλ, που έχει αποδελτιώσει 30 εκατομμύρια σελίδες και με δυο πληκτρολογήσεις θα έχω ολόκληρο κατάλογο…

Posted in Περιοδικό | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »