Το Φιστίκι

ηλε-περιοδικό ευτράπελης ύλης, φωταδιστικό και κουλτουριάρικο

Posts Tagged ‘πυρηνική ενέργεια’

Η «δενδροθεωρία»

Posted by tofistiki στο 05/04/2011

Άρθρο του Δημήτρη Σαραντάκου που δημοσιεύτηκε στο Εμπρός στις 05/04/2011

Στο προηγούμενο σημείωμά μου έγραφα πως: «Ο άνθρωπος μαθαίνει ένα-ένα τα μυστικά της φύσης και αρχίζει να τη μιμείται. Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα δέντρο. Στην ουσία πρόκειται για μια θαυμαστή μονάδα παραγωγής οξυγόνου και κυτταρίνης, με πρώτες ύλες το διοξείδιο του άνθρακα, που δεσμεύει από τον αέρα και το νερό και τα άλατα, που αντλεί από το έδαφος. Και όλα αυτά τα πετυχαίνει με τις εκατοντάδες χιλιάδες φύλλα του και τις πάμπολλες ρίζες με τα άπειρα ριζίδιά τους και όχι με κάποιον “κεντρικό» μηχανισμό”.»

Όταν τα έγραφα αυτά αγνοούσα πως ερχόμουν δεύτερος. Να όμως που ψάχνοντας στο διαδίκτυο, ανακάλυψα ότι υπάρχει ολόκληρη θεωρία σχετική με τη διαχείριση των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τη θεωρία αυτή ανέπτυξαν ο κ. Εμμ. Πάσχος, καθηγητής Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων του Πολυτεχνείου του Ντόρτμουντ και αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μαζί με τον υπεύθυνο Πληροφορικής του Δήμου Ντόρτμουντ, κ. Δημ. Καρακατσάνη, και την ονόμασαν «Δενδροθεωρία».

Η Δενδροθεωρία προβλέπει την εγκατάσταση συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κάθε οίκημα και τη διασύνδεσή τους, στην κλίμακα της γειτονιάς, με μια μικρή τοπική κεντρική μονάδα, μεγέθους αντίστοιχου με τα αντλιοστάσια της ύδρευσης. Εκεί μπορεί να γίνεται η αποθήκευση της ενέργειας σε μορφή υδρογόνου σε ειδικές κυψέλες, για να αναδιανέμεται στη συνέχεια – με τη βοήθεια ενός πολύπλοκου υπολογιστικού συστήματος – στα κτίσματα της γειτονιάς, ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες του καθενός. 

«Όπως ακριβώς ένα δέντρο τρέφεται και αναπτύσσεται χάρη στις φυλλωσιές του, αφού κάθε ξεχωριστό φύλλο φωτοσυνθέτει και στέλνει τα θρεπτικά συστατικά στα κλαδιά και στον κορμό, έτσι και κάθε πολυκατοικία μπορεί να παράγει το δικό της ηλεκτρικό ρεύμα, να το στέλνει στη γειτονιά και, εφόσον χρειαστεί, στο κεντρικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας», εξήγησε μιλώντας στην «Καθημερινή» ο κ. Εμμ. Πάσχος.

Στο σύντομο σημείωμά μου δεν θα μπορούσα να αναπτύξω τεχνικές λεπτομέρειες, υποστηρίζοντας τις απόψεις μου. Περισσότερο θέλησα να δώσω τη φιλοσοφία των δύο λύσεων αναφορικά με την κλίμακα των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που θα επικρατήσουν στο μέλλον: μεγάλων κεντρικών μονάδων παραγωγής, που θα συνδυάζονται με ισχυρά δίκτυα διανομής ή πολυάριθμων μικρών μονάδων και τοπικής σημασίας δικτύων. Εκεί βρίσκεται η ουσία και εκεί θα δοθεί η μάχη.

Γιατί όλοι καταλαβαίνουν πως έχει πλέον τεθεί επί τάπητος το θέμα να εγκαταλειφθούν τα καύσιμα (στερεά, υγρά και αέρια) και πως θα επαληθευθεί η προφητεία του καθηγητή μου Φυσικής στο ΕΜΠ, του Παύλου Σαντορίνη, που εν έτει 1950 μάς είχε πει: «Θα έρθει μία ημέρα που όποιος θα καίει πετρέλαιο, θα φυλακίζεται.» Εξ άλλου μετά τα ατυχήματα στο Θρη Μάιλ Άιλαντ, στο Τσερνομπίλ και στη Φουκουσίμα, το μέλλον της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας με αυτή τη μορφή είναι αβέβαιο.

Απομένουν μόνο οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η σύντηξη πυρήνων υδρογόνου, η οποία ίσως τελικά λύσει το πρόβλημα της άφθονης και φτηνής ενέργειας, αλλά βρίσκεται ακόμα στο στάδιο των πειραματισμών και της θεωρίας. Αντίθετα οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι έτοιμες για πρακτικές εφαρμογές και αναγκαστικά οι υπέρμαχοι της χρήσης καυσίμων ή θερμοπυρηνικής ενέργειας, δηλαδή για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, παρά τη λυσσώδη αντίστασή τους έχουν χάσει τη μάχη στο πεδίο αυτό. 

Έτσι θα επιδιώξουν να αποκομίσουν κέρδη, γιατί μόνο αυτά τους ενδιαφέρουν, εκμεταλλευόμενοι τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αυτό θα το πετύχουν μονάχα αν τελικά επιλεγεί η λύση των μεγάλων κεντρικών μονάδων και των ισχυρών δικτύων. Στη μάχη κατά των μικρών αποκεντρωμένων μονάδων έχουν επιστρατεύσει και πολλούς ειδικούς στο θέμα της ενέργειας, οι οποίοι καλοπροαίρετα ίσως, αλλά παγιδευμένοι σε μια μονομερή θεώρηση του θέματος, ισχυρίζονται ότι οι μικρές μονάδες έχουν αναλογικά μεγαλύτερες απώλειες και μεγαλύτερο κόστος, γιατί το ρεύμα που θα παράγουν δε θα είναι π.χ. 220V/50Hz, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις υπάρχουσες ηλεκτρικές συσκευές.

Παρόμοιοι ισχυρισμοί μαρτυρούν απλώς έλλειψη φαντασίας, γιατί σήμερα οι πρόοδοι στη λεγόμενη Νανοτεχνολογία είναι τόσο μεγάλες ώστε τέτοια και άλλα παρόμοια προβλήματα θα αντιμετωπισθούν με επιτυχία. Θα επικρατήσουν υβριδικές μορφές μικρών μονάδων παραγωγής ενέργειας, που θα συνδυάζουν την ηλιακή και την αιολική ενέργεια και θα δουλεύουν ανεξαρτήτως καιρού και χρόνου.

Οι πανίσχυροι αριστοκράτες και ευγενείς του 17ου αιώνα ίσως να μην έμαθαν ποτέ για τα πειράματα που έκανε με τον ατμό ένας γιατρός και ερασιτέχνης φυσικός, που λεγόταν Ντενι Παπέν ή αν τα έμαθαν να μην τους έδωσαν καμιά σημασία. Και όμως τα πειράματα αυτά ήταν η αρχή του τέλους της εξουσίας τους. Όσο ισχυρά και αν είναι τα οικονομικά συμφέροντα σήμερα, δε μπορούν να γυρίσουν πίσω τον τροχό της εξέλιξης. Το πολύ να καθυστερήσουν λίγο την πορεία του.

Όμως η πτώση τους είναι βεβαία.

Posted in Δημοσιεύσεις, Επιστήμη, Επικαιρότητα, Περιοδικό, εφημερίδα "Εμπρός" | Με ετικέτα: , , , , , , | Leave a Comment »

Η «φτηνή και καθαρή» πυρηνική ενέργεια

Posted by tofistiki στο 22/03/2011

Άρθρο του Δημήτρη Σαραντάκου
που δημοσιεύτηκε στις 22/03/2011 στο Εμπρός

Χωρίς αμφιβολία, η εξέλιξη της ανθρωπότητας είναι συνυφασμένη με την ενέργεια που θα έχει στη διάθεσή της. Υπάρχει άλλωστε ιστορικό προηγούμενο.
Η βιομηχανική εποχή άρχισε με την ατμομηχανή και βασίστηκε στο κάρβουνο. Έτσι, χώρες πλούσιες σε πετροκάρβουνο, όπως η Αγγλία και η Γερμανία, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή.

Κατόπιν ήρθαν οι μηχανές εσωτερικής καύσεως και άρχισε η εποχή του πετρελαίου, που διαρκεί ακόμα. Στην πρωτοπορία βρέθηκαν χώρες που είχαν στο έδαφός τους κοιτάσματα πετρελαίου, όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία, ή χώρες που στις αποικίες ή τα προτεκτοράτα τους υπήρχε πετρέλαιο, όπως η Αγγλία, η Γαλλία και η Ολλανδία.

Αυτές οι πηγές ενέργειας, που ονομάζονται επίσης ορυκτά καύσιμα, είναι προσιτές, σχετικά φτηνές και έχουν εύκολη εφαρμογή. Παρουσιάζουν όμως πολλά σοβαρά μειονεκτήματα, τα κυριότερα από τα οποία είναι:
-Δεν είναι ανεξάντλητες. Τα κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων κάποτε θα εξαντληθούν και σε ορισμένες χώρες εξαντλήθηκαν ήδη.

-Η εξόρυξή τους προκαλεί σοβαρή επιβάρυνση του περιβάλλοντος και με την καύση τους ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα με διοξείδιο του άνθρακα και αυξάνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

-Και ακόμα, αποτελούν πολύτιμες πρώτες ύλες για τη χημική τεχνολογία και είναι αμαρτία να τις καίμε.

Έτσι, όταν κατά τη δεκαετία τού 1960 άρχισε η ειρηνική εφαρμογή της πυρηνικής ενέργειας, πολλοί νόμισαν πως η λύση βρέθηκε. Η νέα πηγή ενέργειας χαρακτηρίστηκε οικολογικώς καθαρή, θεωρήθηκε φθηνότερη από τις άλλες και σχεδόν ανεξάντλητη και, όπως ήταν επόμενο, υιοθετήθηκε με ενθουσιασμό. Στα επόμενα 30 χρόνια, σε 40 μεγάλες και μικρές χώρες του πλανήτη (14, μόνο στην Ευρώπη) εγκαταστάθηκαν 450 πυρηνικοί σταθμοί, καθένας από τους οποίους περιέχει από 3 έως 5 πυρηνικούς αντιδραστήρες και οι οποίοι καλύπτουν το 30% των ενεργειακών αναγκών τους.

Συνεπακόλουθο της στροφής στην πυρηνική ενέργεια ήταν να ατονήσει το ενδιαφέρον για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από τον ήλιο, τον άνεμο και τη γεωθερμία, γιατί θεωρήθηκαν κατάλληλες για εφαρμογές μικρής μόνο κλίμακας και τοπικής σημασίας.
Πιστεύω πως ο ισχυρισμός αυτός είναι εκ του πονηρού. Η αδιαφορία που δείχνουν οι πάσης φύσεως οικονομικοί παράγοντες, αλλά και οι υποταγμένες σ’ αυτούς κυβερνήσεις, για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας οφείλεται στην απουσία κέρδους.

Βλέπετε, ο ήλιος ή ο άνεμος δεν ανήκουν σε κανέναν ούτε μπορεί να γίνει κάποια κερδοφόρα εκμετάλλευση του ενεργειακού δυναμικού τους. Η τεχνογνωσία που απαιτείται γι’ αυτό είναι πολύ απλή και δε γίνεται να μονοπωληθεί. Επομένως… δε συμφέρει.

Αντίθετα, οι πυρηνικοί ενεργειακοί σταθμοί αποφέρουν τεράστια κέρδη σε πολλούς και ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες. Τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στην Ιαπωνία, αλλά και στις περισσότερες χώρες με πυρηνικούς σταθμούς, αυτοί ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες, όπως και σε ιδιώτες, επίσης, ανήκουν τα μεταλλεία, από τα οποία εξορύσσονται τα μεταλλεύματα του ουρανίου και σε χέρια ιδιωτών βρίσκεται η μεταφορά, η επεξεργασία των πυρηνικών καυσίμων…

Και φυσικά οι ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούν με αποκλειστικό γνώμονα το κέρδος, δεν έχουν καμιά όρεξη να δώσουνε χρήματα για να αντικαταστήσουν τους παλιούς αντιδραστήρες των πυρηνικών σταθμών με καινούργιους ή να αυξήσουν τα μέτρα ασφαλείας τους από φυσικές καταστροφές.

Όπως έχει καταγγελθεί, η εταιρεία που εκμεταλλεύεται τους πυρηνικούς σταθμούς της Φουκουσίμα και των γειτονικών παράκτιων πόλεων, όταν οι ειδικοί, μετά το τσουνάμι του Δεκεμβρίου τού 2004, που σάρωσε τον Ινδικό Ωκεανό από τη Σουμάτρα ως τη Μαδαγασκάρη, συνέστησαν να αυξήσει το ύψος του προστατευτικού κρηπιδώματος, αρνήθηκε να το κάνει επικαλούμενη το υψηλό κόστος του έργου.

Ήρθαν όμως τρία σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα, στις 28 Μαρτίου 1979 στο σταθμό Θρι Μάιλ Άιλαντ στα ανοιχτά της Πενσυλβανίας των ΗΠΑ, στις 26 Απριλίου 1986 στο Τσερνομπίλ της Ουκρανίας και τώρα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας, για να αποδείξουν κάτι που οι ειδικοί επιστήμονες έλεγαν από καιρό, αλλά κανείς δεν τους άκουγε: πως η πυρηνική ενέργεια ούτε καθαρή, ούτε ανεξάντλητη, ούτε ασφαλής είναι. Μπροστά στα τρομερά και σχεδόν ανεξέλεγκτα αποτελέσματα των καταστροφών αυτών, άρχισε να κερδίζει έδαφος η ιδέα της εγκατάλειψης της πυρηνικής ενέργειας.

Ήδη, μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ, έγινε στην Ιταλία το 1987 δημοψήφισμα και ο λαός αποφάσισε με τεράστια πλειοψηφία να κλείσουν οι 4 πυρηνικού σταθμοί της χώρας, ενώ μετά το ατύχημα της Φουκουσίμα η καγκελάριος Μέρκελ ανακοίνωσε το άμεσο κλείσιμο, για τρεις μήνες στην αρχή, 7 πυρηνικών σταθμών, η δε ελβετική κυβέρνηση πάγωσε προς το παρόν τα σχέδιά της για την κατασκευή πυρηνικών σταθμών.

Ευτυχώς στην Ελλάδα δεν έχουμε σταθμούς πυρηνικής ενέργειας. Ο «Δημόκριτος» στην Αγία Παρασκευή είναι ουσιαστικά εργοστάσιο παραγωγής ραδιοϊσοτόπων για επιστημονικούς σκοπούς. Όταν τη δεκαετία τού ‘70 μπήκε θέμα να κατασκευαστεί πυρηνικός σταθμός, όλοι οι επιστημονικοί φορείς, το Τεχνικό Επιμελητήριο, η Ένωση Ελλήνων Χημικών, οι Γεωλόγοι, οι ιατρικοί σύλλογοι της χώρας, στάθηκαν κατηγορηματικά αντίθετοι, επικαλούμενοι τη μεγάλη σεισμικότητα της Ελλάδας. Και τα σχέδια των κερδοσκόπων ματαιώθηκαν.

Διερωτώμαι· γιατί οι Ιάπωνες, που ζούνε σε μια χώρα με σεισμικότητα μεγαλύτερη από τη δική μας και η οποία επιπλέον είναι η μόνη χώρα που δέχτηκε δυο πυρηνικά πλήγματα, με χιλιάδες νεκρούς, δεν αντέδρασαν, τότε σαν εμάς, αλλά γέμισαν τη χώρα τους με 32 πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής; Τόσο πολύ χάσανε τη μνήμη τους ή τόσο πολύ έχουν υποταχτεί στο χρήμα;

Δορυφορική φωτογραφία του κατεστραμμένου πυρηνικού εργοστασίου στη Φουκουσίμα, από το http://blogs.denverpost.com/captured/2011/03/18/captured-japan-earthquake-and-tsunami-one-week-later/2838/
(το βρήκα στο ιστολόγιο του Παιδιού της ανοιχτής θάλασσας)

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γνώμες και σχόλια, Επικαιρότητα, Περιοδικό, εφημερίδα "Εμπρός" | Με ετικέτα: , , , , , , | 1 Comment »

 
Αρέσει σε %d bloggers: