Το Φιστίκι

ηλε-περιοδικό ευτράπελης ύλης, φωταδιστικό και κουλτουριάρικο

Posts Tagged ‘καπιταλισμός’

Μήπως η επόμενη ανατολή γίνει από τη Δύση;

Posted by tofistiki στο 15/08/2011

Άρθρο του Δημήτρη Σαραντάκου
που θα δημοσιευτεί στο Εμπρός στις 16/08/2011
 

Τα τελευταία δραματικά γεγονότα, που συγκλόνισαν το Λονδίνο και πολλές βρετανικές πόλεις, μας θύμισαν παρόμοιες σκηνές που είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε στην τηλεόραση να γίνονται, όμως, στο Αλγέρι, στο Καράτσι, στο Χαρτούμ και σε άλλα παρακατιανά και «απολίτιστα» μέρη, ποτέ όμως στην κάποτε απαστράπτουσα και υποδειγματική για την τάξη και την ευνομία της, πρωτεύουσα της πάλαι ποτέ Βρετανικής Αυτοκρατορίας, που «κυβερνούσε τα κύματα» σύμφωνα με έναν παλιό αγγλικό ύμνο.

Μολονότι δεν είμαι χαιρέκακος, δε σας κρύβω πως, βλέποντας όλο αυτό το ξέσπασμα της βίας ευχαριστήθηκα, γιατί θυμήθηκα τι μας σούρανε Άγγλοι, Γάλλοι, Γερμανοί και λοιποί πολιτισμένοι Ευρωπαίοι για τις ταραχές που ξέσπασαν τον Δεκέμβρη του 2008 στην Αθήνα, εξαιτίας της δολοφονίας του μαθητή Αλέξη Γρηγορόπουλου. Και να σκεφτείτε πως σ΄αυτές τις ταραχές δεν υπήρξε ούτε ένας νεκρός και δεν κάηκε ούτε ένα σπίτι.

 Δεν είμαι ούτε οικονομολόγος ούτε πολιτικός αναλυτής, ούτε κάτι ανάλογο. Απλός χημικός μηχανικός είμαι που, μετά την προ εικοσαετίας συνταξιοδότησή μου, κάνω τον συγγραφέα. Πιστεύω όμως πως διαθέτω τον κοινό νου, για να μη βλέπω τα πράγματα επιφανειακά, αλλά βαθύτερα. Νομίζω λοιπόν πως η αιτία αυτής της οικονομικής και κοινωνικής δυσανεξίας είναι πως έχει αλλάξει η φύση του οικονομικο-πολιτικού συστήματος, που επικρατεί στον πλανήτη και που για λόγους συντομίας το λέμε καπιταλισμό.

Και έχει αλλάξει προς το χειρότερο. Κάποτε ο καπιταλισμός συνδεόταν με την τεχνική πρόοδο και την ευημερία. Υπήρχαν φυσικά μεγάλες κοινωνικές ανισότητες, εκμετάλλευση και αδικία, που προκαλούσαν εξεγέρσεις και ανατροπές, με κορυφαίες την Παρισινή Κομμούνα και την Οκτωβριανή Επανάσταση. Και στις δυο περιπτώσεις την εξουσία την πήρε η εργατική τάξη, για δυο-τρεις μήνες στην περίπτωση της Κομμούνας και για λίγα χρόνια στην περίπτωση της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Και στην περίπτωση της Κομμούνας την έχασε, γιατί νικήθηκε στρατιωτικά και την πλήρωσε με 10.000 εκτελεσμένους από τους νικητές (πρωτοφανές για τα μέτρα της εποχής νούμερο, δείγμα τρανό της αγριότητας που δείχνουν οι καπιταλιστές όταν κινδυνεύουν τα κεφάλαιά τους). Στην περίπτωση όμως της Οκτωβριανής Επανάστασης, η ολιγάριθμη και άπειρη εργατική τάξη της Ρωσίας, έχασε την εξουσία γιατί την οικειοποιήθηκε «εν ονόματί της» η κομματική νομενκλατούρα.

Γιατί όμως έγινε αυτό; Μα γιατί η εργατική τάξη, όπως και οι δούλοι της Αρχαιότητας και οι δουλοπάροικοι του Μεσαίωνα, δεν είναι επαναστατική τάξη, όσο κι αν αυτό θα το θεωρήσουν πολλοί αιρετικό ή βλάσφημο. Επαναστατική τάξη, κατά την ταπεινή μου γνώμη είναι εκείνη που μπορεί να προκαλέσει οριστική και αμετάκλητη αλλαγή του κοινωνικού συστήματος. Ο Λένιν δεν είχε αυταπάτες: «θα κάνουμε καπιταλισμό χωρίς καπιταλιστές» είχε πει εγκαινιάζοντας τη Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ).

Έλα όμως που ο καπιταλισμός γεννά τους καπιταλιστές του. Μετά τη ΝΕΠ, με τα «Πεντάχρονα πλάνα» που τη διαδέχτηκαν, η κομματική ηγεσία, ενεργώντας πάντοτε «εν ονόματι της εργατικής τάξης», την οποία εννοείται είχε απωθήσει στο περιθώριο, ιδιοποιήθηκε τη διαχείριση του δημόσιου πλούτου και όταν ήρθε ο καιρός, επί Μπρέζνιεφ και Γέλτσιν, διέλυσε τη Σοβιετική Ένωση και τότε εμφανίστηκαν από το πουθενά οι νέοι καπιταλιστές, οι λεγόμενοι «ολιγάρχες», όλοι τους στελεχάρες του κόμματος παλιά.

Όπως γράφω πιο πάνω, το καπιταλιστικό σύστημα νοσεί. Μέχρι και ο Σαρκοζί το παραδέχεται. Και νοσεί γιατί, ο μεγάλος πλούτος δεν παράγεται, όπως παλιά, από τα εργοστάσια, τα εμπορικά καταστήματα και τα μεταφορικά μέσα, αλλά από τις τράπεζες, που από οργανισμοί διευκόλυνσης των συναλλαγών, έγιναν κυρίαρχοι της οικονομίας και με τα όργανά τους το FED, το ΔΝΤ και τους οίκους αξιολόγησης, ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία και τρομοκρατούν τις κυβερνήσεις.

Ευτυχώς, η ζοφερή αυτή εικόνα δεν είναι ο κανόνας. Σε μια γωνιά του πλανήτη, στην επαρχία Τσιάπας, στο Νότιο Μεξικό, την κοιτίδα του αρχαίου πολιτισμένου λαού των Μάγια, εκτελείται εδώ και δεκαεφτά χρόνια ένα πολύ ενδιαφέρον πείραμα. Η επαρχία, που έχει έκταση όσο η μισή Ελλάδα και πληθυσμό 5 εκατομμύρια, έχει διαιρεθεί σε 32 αυτόνομες περιοχές, όπου την εξουσία δεν την έχει κάποιο κόμμα, αλλά οι λαϊκές συνελεύσεις, που συνεδριάζουν διαρκώς. Εκεί το χρήμα έχει αντικατασταθεί από συναλλαγές σε είδος και οι πρώην αμόρφωτοι χωριάτες χτίζουν μόνοι τους και ακαθοδήγητοι, σχολεία, νοσοκομεία και θέατρα.

Υπάρχει φυσικά και ο EZLN = Ejército Zapatista de Liberación Nacional (Εθνικοαπελευθερωτικός Ζαπατιστικός Στρατός) ο οποίος όμως δεν έχει την εξουσία! Όταν ρωτήθηκε ο επικεφαλής του, υποδιοικητής Μάρκος (προσέξτε αυτό το υπό) γιατί δεν παίρνουν την εξουσία, αφού κυριαρχούν στρατιωτικά στην περιοχή, δήλωσε τα εξής πολύ σημαντικά:

«Δεν παίρνουμε την εξουσία, γιατί αμέσως θα μας κυκλώσουν οι ιδιοτελείς, οι αριβίστες και οι συμφεροντολόγοι και θα μας διαφθείρουν. Έχουμε το στρατό μας για να εμποδίσουμε τον μεξικανικό να καταστρέψει όσα μόνοι τους και ακαθοδήγητοι κάνουν οι χωρικοί. Γιατί ούτε τους καθοδηγούμε. Από πού κι ως πού  να κάνουμε κάτι τέτοιο; Ποιος μας έδωσε αυτό το προνόμιο;»

Δεν ξέρω πόσο θα κρατήσει το ζαπατιστικό πείραμα και ποια θα είναι η εξέλιξή του. Ξέρω όμως πως ρίχτηκε ένας σπόρος, που καρποφορεί και πιστεύω πως η επόμενη Ανατολή θα γίνει από τη Δύση.

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γνώμες και σχόλια, Περιοδικό, εφημερίδα "Εμπρός", οικονομική κρίση | Με ετικέτα: , , , , | Leave a Comment »

Ο χαρακτήρας της κρίσης

Posted by tofistiki στο 21/07/2011

Κείμενο του Δημήτρη και της Αγγελικής Σαραντάκου
που θα δημοσιευτεί στον «Πολίτη» της Μυτιλήνης

Η σημερινή διεθνής οικονομική κρίση ξεκίνησε από την Αμερική, το 2007, όταν χρεοκόπησε το τραπεζικό συγκρότημα Lehman Brothers και επεκτάθηκε σε όλον τον κόσμο, γιατί όπως λέγεται «όταν οι ΗΠΑ κρυολογούν η Ευρώπη παθαίνει πνευμονία».

Η σημερινή κρίση δεν είναι κάτι το καινούργιο. Άλλωστε οι κρίσεις είναι σύμφυτες με το καπιταλιστικό σύστημα, που, όσο κι αν το εξωραΐζουν οι απολογητές του, διέπεται από το νόμο της ζούγκλας: ο ισχυρότερος τρώει τον πιο αδύνατο.

Πριν από την κρίση του 2007 είχαμε μικρότερες κρίσεις, το 1973 και το 1965 και βεβαίως την κορυφαία κρίση του 1929, που κλόνισε κυριολεκτικά τα θεμέλια του συστήματος και δεν ξεπεράστηκε με το Νιου Ντηλ του Ρούσβελτ, αλλά με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το πρόβλημα, για τους τραπεζίτες και τους κερδοσκόπους, είναι πως σήμερα παγκόσμιος πόλεμος δε μπορεί να γίνει. Όχι γιατί δεν θα το ήθελαν, αλλά γιατί δε μπορούν. Από τη στιγμή που πυραύλους και πυρηνικά όπλα διαθέτει το Ισραήλ, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα, ένας παγκόσμιος πόλεμος θα ήταν αυτοκτονία. Φυσικά μικροί, τοπικής κλίμακας πόλεμοι, είναι στην ημερησία διάταξη.

Από το 1989, που κατέρρευσε ο υπαρκτός σοσιαλισμός, μένοντας, ο υπαρκτός καπιταλισμός, μοναδικός κυρίαρχος του παιχνιδιού, δεν έφερε την ειρήνη και την ευημερία που επαγγέλλονταν και προσδοκούσαν οι απολογητές του, αλλά δεκάδες πολέμους, ενώ η πείνα στις λεγόμενες αναπτυσσόμενες χώρες και οι κοινωνικές ανισότητες σε όλον τον κόσμο, πήραν απίστευτες διαστάσεις.

Εκτός αυτού, έχει γίνει πια φανερό, πως το σύστημα «δεν περπατάει». Παλαιότερα ο πλούτος παραγόταν στα εργοστάσια, στα εμπορικά καταστήματα και στα μεταφορικά μέσα και είχε σαν αποτέλεσμα χρήσιμα προϊόντα: ρούχα, έπιπλα, μηχανές κλπ. Σήμερα ο πλούτος παράγεται στις τράπεζες, που από οργανισμοί διευκόλυνσης των συναλλαγών έγιναν κυρίαρχοι της οικονομίας. Και παράγεται με χρηματιστηριακά κόλπα, με μεταφορά κεφαλαίων, με κομπίνες και σκάνδαλα, τα δε προϊόντα του είναι τοξικά.

Όλες οι χώρες του κόσμου, με εξαίρεση την Κίνα, χρωστάνε στις τράπεζες, οι οποίες είναι σήμερα οι πραγματικοί κυρίαρχοι. Η πατρίδα του καπιταλισμού, οι ΗΠΑ, έχουν επιδοθεί σε μια κούρσα οικονομικής ενίσχυσης τραπεζών και επιχειρήσεων αλλά και γιγαντιαίων δημοσίων δαπανών για την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Η βρετανική κυβέρνηση ακολουθεί παρόμοιο δρόμο, ενώ ο Νικολά Σαρκοζί στην Γαλλία, παρεμβαίνει με πάθος στον αγώνα υποστήριξης των γαλλικών τραπεζών καθώς και πολλών μεγάλων βιομηχανιών, μιλώντας για «εθνικούς πρωταθλητές» που θα πρέπει να προστατευθούν από τον διεθνή ανταγωνισμό και το τσουνάμι της κρίσης.

Απέναντι σ΄ αυτή την κατάσταση η Αριστερά, σε όλον σχεδόν τον κόσμο, σιωπά αμήχανη. Ουσιαστικά, δεν έχει να προτείνει κάτι που να ξεφεύγει από τα καθιερωμένα και, το χειρότερο, συμπεριφέρεται σα να μη πιστεύει ενδόμυχα πως είναι ρεαλιστική κάποια σοβαρή αμφισβήτηση της καπιταλιστικής κυριαρχίας.

Μόνο που δεν είναι έτσι. Σε εκτεταμένες περιοχές του πλανήτη γίνονται στις μέρες μας εξαιρετικά ενδιαφέροντα πειράματα, από την επιτυχία των οποίων θα εξαρτηθεί κυριολεκτικά το μέλλον του συστήματος.

Στην επαρχία Τσιάπας του Νότιου Μεξικού, λειτουργεί εδώ και δεκαπέντε χρόνια μια τελείως καινούργια μορφή κοινωνίας. Η χώρα, που έχει έκταση ίση με το 1/3 της Ελλάδας και πληθυσμό 5 εκατομμύρια, έχει διαιρεθεί σε 32 αυτόνομες και αυτοδιοικούμενες περιοχές, όπου την εξουσία την έχουν οι λαϊκές συνελεύσεις και όπου δεν κυκλοφορεί το χρήμα ούτε λειτουργούν τράπεζες.

Λίγο νοτιότερα, στο Εκουαδόρ, στη Βολιβία και στη Βενεζουέλα, αριστερές κυβερνήσεις, που αναδείχτηκαν με κανονικές και νόμιμες εκλογές, αμφισβητούν την οικονομική και πολιτική κυριαρχία των ΗΠΑ, συνεργάζονται μεταξύ τους και με την Κούβα και αναζητούν νέους δρόμους ανάπτυξης.

Πέρασαν πια οι παλιοί καιροί, που η Λατινική Αμερική εθεωρείτο η «πίσω αυλή των ΗΠΑ» και όταν κάποιος πρόεδρος λατινοαμερικανικής χώρας έκανε πως κουνιότανε λίγο, έστελναν οι βορειοαμερικανοί επικυρίαρχοι ένα καταδρομικό και χίλιους πεζοναύτες και καθαρίζανε.

Πάνε πια αυτά. Δεκατέσσερα χρόνια ο Τσάβες της Βενεζουέλας τους βγάζει τη γλώσσα, φτάνοντας να στέλνει φτηνό πετρέλαιο για να μοιραστεί στους φτωχούς των ΗΠΑ, ο Ραφαέλ Κορέα του Εκουαδόρ διαγράφει το χρέος της χώρας και ο Μοράλες της Βολιβίας εθνικοποιεί τα ορυχεία του κασσίτερου, όλοι μαζί σπάνε τον αποκλεισμό της Κούβας και οι ΗΠΑ περιορίζονται να παρακολουθούν. Εκτός του ότι, στις πρόσφατες εκλογές στο Περού, αναδείχθηκε αριστερός πρόεδρος και μάλιστα ινδιάνος και η χώρα προστέθηκε στις άλλες τρεις, που προανέφερα.

Τελικά, έτσι που πάνε τα πράγματα και καθώς η Γνώση και η Πληροφορία έχουν γίνει παραγωγικές δυνάμεις, το τέλος της κρίσης θα έρθει από την αλλαγή στον τρόπο παραγωγής και μαζί θα έρθει και το τέλος του συστήματος.

Στις παραμονές της Γαλλικής Επανάστασης, με την οποία καταργήθηκε η φεουδαρχία και εγκαθιδρύθηκε ο καπιταλισμός, οι ριζοσπάστες δημοκράτες λέγανε πως «ήρθε η ώρα να πνίξουμε τον τελευταίο Πάπα με τα άντερα του τελευταίου Βασιλιά».

Στην εποχή μας δεν ταιριάζουν τέτοιες άγριες λύσεις, προβλέπω όμως πως δεν είναι μακριά η μέρα που θα μπει στη φυλακή ο τελευταίος τραπεζίτης με τις μαρτυρικές καταθέσεις του τελευταίου καπιταλιστή.

Posted in Δημοσιεύσεις, Επικαιρότητα, εφημερίδα Πολίτης, οικονομική κρίση | Με ετικέτα: , , , , , , | Leave a Comment »

 
Αρέσει σε %d bloggers: