Το Φιστίκι

ηλε-περιοδικό ευτράπελης ύλης, φωταδιστικό και κουλτουριάρικο

Posts Tagged ‘ενέργεια’

Η «δενδροθεωρία»

Posted by tofistiki στο 05/04/2011

Άρθρο του Δημήτρη Σαραντάκου που δημοσιεύτηκε στο Εμπρός στις 05/04/2011

Στο προηγούμενο σημείωμά μου έγραφα πως: «Ο άνθρωπος μαθαίνει ένα-ένα τα μυστικά της φύσης και αρχίζει να τη μιμείται. Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα δέντρο. Στην ουσία πρόκειται για μια θαυμαστή μονάδα παραγωγής οξυγόνου και κυτταρίνης, με πρώτες ύλες το διοξείδιο του άνθρακα, που δεσμεύει από τον αέρα και το νερό και τα άλατα, που αντλεί από το έδαφος. Και όλα αυτά τα πετυχαίνει με τις εκατοντάδες χιλιάδες φύλλα του και τις πάμπολλες ρίζες με τα άπειρα ριζίδιά τους και όχι με κάποιον “κεντρικό» μηχανισμό”.»

Όταν τα έγραφα αυτά αγνοούσα πως ερχόμουν δεύτερος. Να όμως που ψάχνοντας στο διαδίκτυο, ανακάλυψα ότι υπάρχει ολόκληρη θεωρία σχετική με τη διαχείριση των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τη θεωρία αυτή ανέπτυξαν ο κ. Εμμ. Πάσχος, καθηγητής Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων του Πολυτεχνείου του Ντόρτμουντ και αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μαζί με τον υπεύθυνο Πληροφορικής του Δήμου Ντόρτμουντ, κ. Δημ. Καρακατσάνη, και την ονόμασαν «Δενδροθεωρία».

Η Δενδροθεωρία προβλέπει την εγκατάσταση συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κάθε οίκημα και τη διασύνδεσή τους, στην κλίμακα της γειτονιάς, με μια μικρή τοπική κεντρική μονάδα, μεγέθους αντίστοιχου με τα αντλιοστάσια της ύδρευσης. Εκεί μπορεί να γίνεται η αποθήκευση της ενέργειας σε μορφή υδρογόνου σε ειδικές κυψέλες, για να αναδιανέμεται στη συνέχεια – με τη βοήθεια ενός πολύπλοκου υπολογιστικού συστήματος – στα κτίσματα της γειτονιάς, ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες του καθενός. 

«Όπως ακριβώς ένα δέντρο τρέφεται και αναπτύσσεται χάρη στις φυλλωσιές του, αφού κάθε ξεχωριστό φύλλο φωτοσυνθέτει και στέλνει τα θρεπτικά συστατικά στα κλαδιά και στον κορμό, έτσι και κάθε πολυκατοικία μπορεί να παράγει το δικό της ηλεκτρικό ρεύμα, να το στέλνει στη γειτονιά και, εφόσον χρειαστεί, στο κεντρικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας», εξήγησε μιλώντας στην «Καθημερινή» ο κ. Εμμ. Πάσχος.

Στο σύντομο σημείωμά μου δεν θα μπορούσα να αναπτύξω τεχνικές λεπτομέρειες, υποστηρίζοντας τις απόψεις μου. Περισσότερο θέλησα να δώσω τη φιλοσοφία των δύο λύσεων αναφορικά με την κλίμακα των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που θα επικρατήσουν στο μέλλον: μεγάλων κεντρικών μονάδων παραγωγής, που θα συνδυάζονται με ισχυρά δίκτυα διανομής ή πολυάριθμων μικρών μονάδων και τοπικής σημασίας δικτύων. Εκεί βρίσκεται η ουσία και εκεί θα δοθεί η μάχη.

Γιατί όλοι καταλαβαίνουν πως έχει πλέον τεθεί επί τάπητος το θέμα να εγκαταλειφθούν τα καύσιμα (στερεά, υγρά και αέρια) και πως θα επαληθευθεί η προφητεία του καθηγητή μου Φυσικής στο ΕΜΠ, του Παύλου Σαντορίνη, που εν έτει 1950 μάς είχε πει: «Θα έρθει μία ημέρα που όποιος θα καίει πετρέλαιο, θα φυλακίζεται.» Εξ άλλου μετά τα ατυχήματα στο Θρη Μάιλ Άιλαντ, στο Τσερνομπίλ και στη Φουκουσίμα, το μέλλον της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας με αυτή τη μορφή είναι αβέβαιο.

Απομένουν μόνο οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η σύντηξη πυρήνων υδρογόνου, η οποία ίσως τελικά λύσει το πρόβλημα της άφθονης και φτηνής ενέργειας, αλλά βρίσκεται ακόμα στο στάδιο των πειραματισμών και της θεωρίας. Αντίθετα οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι έτοιμες για πρακτικές εφαρμογές και αναγκαστικά οι υπέρμαχοι της χρήσης καυσίμων ή θερμοπυρηνικής ενέργειας, δηλαδή για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, παρά τη λυσσώδη αντίστασή τους έχουν χάσει τη μάχη στο πεδίο αυτό. 

Έτσι θα επιδιώξουν να αποκομίσουν κέρδη, γιατί μόνο αυτά τους ενδιαφέρουν, εκμεταλλευόμενοι τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αυτό θα το πετύχουν μονάχα αν τελικά επιλεγεί η λύση των μεγάλων κεντρικών μονάδων και των ισχυρών δικτύων. Στη μάχη κατά των μικρών αποκεντρωμένων μονάδων έχουν επιστρατεύσει και πολλούς ειδικούς στο θέμα της ενέργειας, οι οποίοι καλοπροαίρετα ίσως, αλλά παγιδευμένοι σε μια μονομερή θεώρηση του θέματος, ισχυρίζονται ότι οι μικρές μονάδες έχουν αναλογικά μεγαλύτερες απώλειες και μεγαλύτερο κόστος, γιατί το ρεύμα που θα παράγουν δε θα είναι π.χ. 220V/50Hz, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις υπάρχουσες ηλεκτρικές συσκευές.

Παρόμοιοι ισχυρισμοί μαρτυρούν απλώς έλλειψη φαντασίας, γιατί σήμερα οι πρόοδοι στη λεγόμενη Νανοτεχνολογία είναι τόσο μεγάλες ώστε τέτοια και άλλα παρόμοια προβλήματα θα αντιμετωπισθούν με επιτυχία. Θα επικρατήσουν υβριδικές μορφές μικρών μονάδων παραγωγής ενέργειας, που θα συνδυάζουν την ηλιακή και την αιολική ενέργεια και θα δουλεύουν ανεξαρτήτως καιρού και χρόνου.

Οι πανίσχυροι αριστοκράτες και ευγενείς του 17ου αιώνα ίσως να μην έμαθαν ποτέ για τα πειράματα που έκανε με τον ατμό ένας γιατρός και ερασιτέχνης φυσικός, που λεγόταν Ντενι Παπέν ή αν τα έμαθαν να μην τους έδωσαν καμιά σημασία. Και όμως τα πειράματα αυτά ήταν η αρχή του τέλους της εξουσίας τους. Όσο ισχυρά και αν είναι τα οικονομικά συμφέροντα σήμερα, δε μπορούν να γυρίσουν πίσω τον τροχό της εξέλιξης. Το πολύ να καθυστερήσουν λίγο την πορεία του.

Όμως η πτώση τους είναι βεβαία.

Posted in Δημοσιεύσεις, Επιστήμη, Επικαιρότητα, Περιοδικό, εφημερίδα "Εμπρός" | Με ετικέτα: , , , , , , | Leave a Comment »

Η απελευθέρωση του ανθρώπου

Posted by tofistiki στο 30/03/2011

Άρθρο του Δημήτρη Σαραντάκου
που δημοσιεύτηκε στις 29/03/2011 στο Εμπρός

Το προηγούμενο σημείωμά μου προκάλεσε μεγάλη συζήτηση. Αυτό τουλάχιστο συμπεραίνω από τις πολλές δεκάδες σχόλια, που διατύπωσαν επώνυμοι ή ψευδώνυμοι αναγνώστες των ιστολογίων στα οποία αναρτήθηκε, www.sarantakos.wordpress.com και www.tofistiki.wordpress.com.

Η συζήτηση βεβαίως οφείλεται και στη συγκίνηση που προκάλεσε στην κοινή γνώμη το πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα, και επικεντρώνεται στο είδος της ενέργειας που πρέπει τελικά να επιλέξει η Ανθρωπότητα.

Οι επιλογές στο σημείο αυτό δεν είναι πολλές. Ουσιαστικά είναι μόνο τρεις: Τα συμβατικά στερεά, υγρά και αέρια καύσιμα (κάρβουνο, πετρέλαιο και φυσικό αέριο), η πυρηνική ενέργεια με τη σημερινή της μορφή (πυρηνικοί αντιδραστήρες με ουράνιο ή πλουτώνιο) και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ήλιος, άνεμος, υδατοπτώσεις, παλίρροιες, άντε και γεωθερμία).

Καθώς εμπεδώνεται στην κοινή γνώμη η πεποίθηση πως οι δυο πρώτες κατηγορίες ενεργειακών πηγών και πολλούς κινδύνους κρύβουν και ανεξάντλητες δεν είναι, ξαναγεννιέται το ενδιαφέρον για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Γράφω «ξαναγεννιέται το ενδιαφέρον» γιατί έχω την πεποίθηση πως οι ισχυροί οικονομικοί παράγοντες και κυρίως το τραπεζικό κεφάλαιο δεν είδαν από την αρχή με καλό μάτι τη διάδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Αν θυμάστε, η πρώτη εκτεταμένη πρακτική εφαρμογή της ηλιακής ενέργειας ήταν οι ηλιακοί θερμοσίφωνες. Μέσα σε λίγα χρόνια όλες οι ταράτσες, τα δώματα και οι στέγες των σπιτιών γέμισαν με ηλιακούς θερμοσίφωνες. Υπολογίζεται πως με τη χρήση τους είχαμε εξοικονόμηση πετρελαίου κατά 18%, πολύ σημαντικό ποσοστό δηλαδή. Ενώ, λοιπόν, στην αρχή οι δαπάνες για την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων ενθαρρύνονταν με κάποια φορολογική απαλλαγή, τα τελευταία 20 χρόνια η απαλλαγή αυτή καταργήθηκε.

Η μεγάλη μάχη, όμως, προετοιμάζεται να δοθεί σε ένα άλλο πεδίο. Στη μορφή που θα πάρουν η παραγωγή και η διανομή της ενέργειας που θα παράγεται από τις ανανεώσιμες πηγές. Εδώ αντιμάχονται δυο απόψεις, που αντιπροσωπεύουν στην ουσία δυο διαφορετικές φιλοσοφίες: Μεγάλες κεντρικές μονάδες παραγωγής και εκτεταμένα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ή άπειρες στον αριθμό, μικρού μεγέθους και τελείως αποκεντρωμένες μονάδες;

Όπως είναι ευνόητο, η δεύτερη περίπτωση δεν παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον για τα μεγάλα οικονομικά συγκροτήματα. Έτσι κι αλλιώς δεν ελέγχουν την πηγή. Ο ήλιος, ο άνεμος, το νερό των ποταμών ή οι παλίρροιες της θάλασσας δεν ανήκουν σε κανέναν, άρα δεν προσφέρονται για οικονομική εκμετάλλευση και κερδοφορία. Αλλά και η τεχνογνωσία της κατασκευής και της εγκατάστασης τέτοιων μικρών μονάδων είναι προσιτή σε πολλούς και δεν μπορεί να μονοπωληθεί.

Επιπλέον, αν τέτοιες μικρές μονάδες παραγωγής ενέργειας τοποθετηθούν σε όλες τις κατοικίες, σε όλα τα αγροκτήματα, σε όλες τις επιχειρήσεις παραγωγής ή μεταποίησης, θα περιττεύουν τα δίκτυα διανομής. Εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος για τα οικονομικά μονοπώλια. Έτσι, ενθαρρύνουν την πρώτη περίπτωση: των μεγάλων μονάδων. Από τα σχέδια για γιγάντιες σε έκταση εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών στην… Σαχάρα, που θα στέλνουν το παραγόμενο ρεύμα στην… Νορβηγία, έως τα κεντρικά αιολικά πάρκα ή μεγάλες κεντρικές μονάδες φωτοβολταϊκών ικανές να τροφοδοτήσουν ολόκληρες πόλεις. Δηλαδή σε λύσεις που απαιτούν σοβαρές επενδύσεις κεφαλαίων και έχουν και ανάλογα κέρδη.

Όντας αθεράπευτα αισιόδοξος, πιστεύω πως οι υποστηρικτές των μεγάλων κεντρικών μονάδων και των μεγάλων δικτύων διανομής θα χάσουν το παιχνίδι. Δεν έχουν αντιληφθεί πως η ανθρωπότητα έχει μπει σε μια νέα εποχή, στην οποία η γνώση και η πληροφόρηση έχουν γίνει παραγωγικές δυνάμεις και ισχυρά όπλα αλλαγής.

Ο άνθρωπος μαθαίνει ένα – ένα τα μυστικά της φύσης και αρχίζει να τη μιμείται. Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα δέντρο. Στην ουσία πρόκειται για μια θαυμαστή μονάδα παραγωγής οξυγόνου και κυτταρίνης, με πρώτες ύλες το διοξείδιο του άνθρακα, που δεσμεύει από τον αέρα και το νερό και τα άλατα, που αντλεί από το έδαφος. Και όλα αυτά τα πετυχαίνει με τις εκατοντάδες χιλιάδες φύλλα του και τις πάμπολλες ρίζες με τα άπειρα ριζίδιά τους και όχι με κάποιον «κεντρικό» μηχανισμό.

Θα βοηθήσει πολύ και η τεχνολογική πρόοδος. Το γραφένιο, για την απομόνωση του οποίου πήραν πέρσι το Νομπέλ Φυσικής δυο Ρώσοι ερευνητές, θα επιτρέψει τη μετατροπή τεράστιων επιφανειών σε παραγωγούς ηλεκτρισμού από τον ήλιο.

Η εφαρμογή της πληροφορικής στην ενεργειακή τεχνολογία θα επιτρέψει την κατασκευή υβριδικών μονάδων που θα συνδυάζουν την ηλιακή και την αιολική ενέργεια και θα δουλεύουν ανεξαρτήτως καιρού και χρόνου. Θα κατασκευαστούν πλοία και αεροπλάνα που θα κινούνται με τον ήλιο ή τον άνεμο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα γυρίσουμε στα ιστιοφόρα ή τα ανεμόπτερα.

Ο άνθρωπος θα μιμηθεί τη φύση, που αποστρέφεται το γιγαντισμό και τη μονομέρεια, ταυτόχρονα όμως θα απαλλαγεί από τα δεσμά της και θα πάψει να υποτάσσεται σε ορισμένους νόμους της, που τον έκαναν υποχείριό της. Θα περάσει, δηλαδή, από το βασίλειο της ανάγκης και της υποταγής στο βασίλειο της ελευθερίας.

 

Σημείωση από tofistiki:
Ψάχνοντας στο διαδίκτυο σχετικά θέματα, έπεσα πάνω στην «Δενδροθεωρία», που έχει μεγάλη σχέση με όσα περιγράφονται στο παραπάνω άρθρο:

Η «Δενδροθεωρία», όπως την ονομάζουν οι εμπνευστές της, προβλέπει την εγκατάσταση συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) σε κάθε οίκημα και τη διασύνδεσή τους, στην κλίμακα της γειτονιάς, με μια μικρή τοπική κεντρική μονάδα, μεγέθους αντίστοιχου με τα αντλιοστάσια της ύδρευσης. Εκεί μπορεί να γίνεται η αποθήκευση της ενέργειας σε μορφή υδρογόνου σε ειδικές κυψέλες, για να αναδιανέμεται στη συνέχεια -με τη βοήθεια ενός πολύπλοκου υπολογιστικού συστήματος- στα κτίσματα της γειτονιάς, ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες του καθενός. 

«Οπως ακριβώς ένα δέντρο τρέφεται και αναπτύσσεται χάρη στις φυλλωσιές του, αφού κάθε ξεχωριστό φύλλο φωτοσυνθέτει και στέλνει τα θρεπτικά συστατικά στα κλαδιά και στον κορμό, έτσι και κάθε πολυκατοικία μπορεί να παράγει το δικό της ηλεκτρικό ρεύμα, να το στέλνει στη γειτονιά και, εφόσον χρειαστεί, στο κεντρικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας», εξήγησε μιλώντας στην «Κ» ο κ. Εμμ. Πάσχος, καθηγητής Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων του Πολυτεχνείου του Ντόρτμουντ και αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών που μαζί με τον υπεύθυνο Πληροφορικής του δήμου Ντόρτμουντ, κ. Δημ. Καρακατσάνη, ανέπτυξαν τη «Δενδροθεωρία».

Πηγή

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γνώμες και σχόλια, Επικαιρότητα, εφημερίδα "Εμπρός" | Με ετικέτα: , , , , | Leave a Comment »

 
Αρέσει σε %d bloggers: