Το Φιστίκι

ηλε-περιοδικό ευτράπελης ύλης, φωταδιστικό και κουλτουριάρικο

Η ισχύς των επιστημονικών θεωριών

Posted by tofistiki στο 24/10/2011

Άρθρο του Δημήτρη Σαραντάκου
που δημοσιεύεται στο Εμπρός, στις  25/10/2011

   
Όπως θα έχετε παρατηρήσει αγαπητοί αναγνώστες, στη στήλη αυτή κατά κανόνα δεν πολιτικολογώ και γενικά αποφεύγω την πολιτικολογία και μάλιστα την καφενειακού τύπου. Και όχι μόνο εγώ, αλλά και οι φίλοι μου. Στις δύο παρέες, όπου ταχτικά συχνάζω, στους λεγόμενους «Καλλονιάτες», στην Αθήνα και στο «Φιλολογικό Καφενείο» του Μορφωτικού συλλόγου στην Αίγινα, η θεματολογία των συζητήσεων που κάνουμε είναι πολύ μεγάλη, αλλά με σιωπηρή συμφωνία δε συζητούμε για την πολιτική, το ποδόσφαιρο και για οικονομικά θέματα.

  Έτσι, και το σημερινό μου σημείωμα δεν έχει σχέση με την πολιτική αλλά με ένα πολύ πιο ενδιαφέρον θέμα: την ισχύ των επιστημονικών θεωριών, γιατί πριν από ένα περίπου μήνα τα ΜΜΕ (το αρκτικόλεξο αυτό πολλές φορές πρέπει να το διαβάζουμε: Μέσα Μαζικού Εκμαυλισμού), με τη σχετική τυμπανοκρουσία, μας πληροφόρησαν πως «ανετράπη η θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν», επειδή ερευνητές ανακάλυψαν πως υπάρχουν νετρίνα που τρέχουν με ταχύτητες μεγαλύτερες από την ταχύτητα του φωτός – οριακή ταχύτητα, κατά τη θεωρία της Σχετικότητας.

  Ανεξάρτητα από το αν επιβεβαιωθεί η παρατήρηση των ερευνητών, η θεωρία της Σχετικότητας δεν έχει καθόλου ανατραπεί, για τον απλούστατο λόγο πως στην Επιστήμη δεν υπάρχουν απόλυτες και αιώνιες αλήθειες. Η Επιστήμη προσπαθεί να προσεγγίσει την αλήθεια ασυμπτωτικώς, ξέροντας πως απόλυτες και αιώνιες αλήθειες δεν υπάρχουν. Όταν από τα πορίσματα πειραματικών ερευνών αποδειχθεί ότι δεν συμφωνούν με μια επιστημονική θεωρία, αυτή απλώς αναθεωρείται.

  Εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφορά μεταξύ Επιστήμης και Δόγματος. Τα Δόγματα δέχονται πως υπάρχουν πάγιες αλήθειες, με αιώνια ισχύ, που δεν επιδέχονται ούτε αναθεώρηση ούτε αμφισβήτηση, είτε γιατί τις είπε ο Θεός, δια των προφητών και απεσταλμένων του, είτε γιατί τις διατύπωσαν διάφοροι «κλασσικοί» της φιλοσοφίας. Για την Επιστήμη τέτοιες αλήθειες δεν υπάρχουν. Όλα μπορούν να αναθεωρηθούν, μόλις προκύψουν νέα δεδομένα. Αυτό όμως δε σημαίνει πως οι παλαιές θεωρίες ανατρέπονται, αλλά πως η ισχύς τους περιορίζεται σε στενότερα πλαίσια.

  Η ανακάλυψη πως το άτομο δεν είναι άτμητο (αυτό σημαίνει ο όρος) δεν ανέτρεψε τη θεωρία του Δημοκρίτου, αλλά περιόρισε την ισχύ της στον ορατό κόσμο, των μικρών ταχυτήτων και θερμοκρασιών και των πεδίων μικρής ενέργειας. Το ίδιο και το έργο του Αϊνστάιν στη Φυσική δεν «ανέτρεψε» το έργο του Νεύτωνα, που εξακολουθεί να ισχύει στον τρισδιάστατο χώρο και σε συνήθεις ταχύτητες. Ούτε η διαμόρφωση των καμπυλόγραμμων γεωμετριών, από τον Λομπατσέφσκι και άλλους, «ανέτρεψε» τη Γεωμετρία του Ευκλείδη.

  Αν λοιπόν επιβεβαιωθεί πως υπάρχουν νετρίνα που κινούνται με ταχύτητες μεγαλύτερες από την ταχύτητα του φωτός, η θεωρία της Σχετικότητας δε θα πάψει να ισχύει. Απλώς θα εξακολουθεί να ισχύει για τις ταχύτητες που είναι ίσες ή μικρότερες από την ταχύτητα του φωτός. Γιατί οι διάφορες θεωρίες της Φυσικής και της Χημείας είναι νοητικά εργαλεία, με τα οποία ο άνθρωπος, προσπαθεί να ερμηνεύσει τον κόσμο που τον περιβάλλει. Δεν αποτελούν απόλυτες αλήθειες. Μακρινοί πρόγονοί τους ήταν οι θεωρίες του Ηράκλειτου, του Πρωταγόρα, του Δημόκριτου, του Αρίσταρχου, και άλλων σοφών της Αρχαιότητας.

  Είναι πραγματικά άξιο θαυμασμού αν συγκρίνει κανείς τα επιτεύγματα του ανθρώπινου μυαλού με τη μηδαμινότητα του ίδιου του ανθρώπου. Είμαστε όντα που προήλθαμε από την εξέλιξη άλλων κατώτερων βιολογικών ειδών, κατοικούμε σε έναν μετρίου μεγέθους πλανήτη, ο οποίος περιστρέφεται μαζί με άλλους οκτώ, γύρω από ένα μεσαίου μεγέθους αστέρα, που με τη σειρά του ανήκει μαζί με μερικά εκατομμύρια άστρα στον Γαλαξία και υπάρχουν εκατομμύρια τέτοιοι γαλαξίες στο ορατό, από τα όργανά μας, Σύμπαν, γιατί υπάρχουν εκατομμύρια ίσως, μη ορατά ακόμα, Σύμπαντα. Και όμως, αυτό το μικρό όν, με το μυαλό του τόλμησε να διεισδύσει στο απείρως μέγα (όπως είναι ο κόσμος των γαλαξιών) και στο απείρως μικρό (στον κόσμο του ατόμου και των υποατομικών σωματιδίων) και να αναζητήσει τα μυστικά που κρύβουν.

  Βεβαίως υπάρχει και η αντίθετη άποψη, που επί αιώνες κυριαρχούσε απόλυτα στα μυαλά των απλών ανθρώπων, σύμφωνα με την οποία τίποτα δεν αλλάζει ούτε εξελίσσεται, πως όλα λειτουργούν με βάση νόμους και κανόνες, που θέσπισε κάποιος Δημιουργός και οι οποίοι από τότε λειτουργούν αναλλοίωτοι. Παλαιότερα, οι υποστηρικτές αυτών των θεωριών δίδασκαν πως η Γη είναι επίπεδη και βρίσκεται στο κέντρο του Σύμπαντος και λίγο έλειψε να παραπέμψουν τον Κολόμβο στην Ιερά Εξέταση, γιατί ζήτησε να πορευθεί στους αντίποδες, την ύπαρξη των οποίων απέρριπταν, εν τω πλήθει της σοφίας τους, ο Ιερός Αυγουστίνος και ο Άγιος Λακτάντιος. Δεν είναι αστείο: Το ζήτησε ο ίδιος ο εξομολόγος της βασίλισσας Ισαβέλλας.

  Όσο για τον μεγάλο σοφό της Αναγέννησης, τον Τζορντάνο Μπρούνο, που υποστήριζε πως υπάρχουν εκατομμύρια κόσμοι σαν τη Γη, η Εκκλησία έκρινε πως ήταν αιρετικός, διότι οι απόψεις τους προϋπέθεταν την ύπαρξη ανάλογου αριθμού θεανθρώπων σωτήρων και τον έκαψε ζωντανό, αφού του ξερίζωσε τη γλώσσα που έλεγε τις βλασφημίες αυτές!

 

 (στη φωτογραφία, ο Αϊνστάιν μόλις άκουσε οτι καταρρίφθηκε η θεωρία του :-p )
 
 
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: