Το Φιστίκι

ηλε-περιοδικό ευτράπελης ύλης, φωταδιστικό και κουλτουριάρικο

Μικρό αφιέρωμα στον Κάρολο Δαρβίνο

Posted by tofistiki στο 15/09/2009

Το 2009 δεν είναι μονάχα «έτος Γιάννη Ρίτσου» για τους Έλληνες, είναι επίσης, και μάλιστα σε παγκόσμια κλίμακα, «έτος Δαρβίνου» καθώς έχουν περάσει 200 χρόνια απ’ τη γέννηση ενός από τους μεγαλύτερους επιστήμονες όλων των εποχών, που τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο με τον Γαλιλαίο, τον Νεύτωνα, τον Αϊνστάιν και πολλά άλλα γνωστά ή λιγότερο γνωστά πρόσωπα της ορθολογικής πνευματικής δημιουργίας των ανθρώπων.
Το «Φιστίκι» θεώρησε χρέος του να αφιερώσει λίγες σελίδες του στον Δαρβίνο και τη θεωρία της εξέλιξης.

Κάρολος Δαρβίνος

Γράφει, ο Μήτσος Πληγωνιάτης

Ο Κάρολος Ροβέρτος Δαρβίνος (Charles Robert Darwin) γεννήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1809. Ήταν παιδί οικογένειας επιστημόνων αλλά περιέργως η διανοητική του ανάπτυξη υπήρξε αργή. Στο σχολείο του Σρούσμπερυ, όπου άρχισε να φοιτά το 1818, υπήρξε μέτριος μαθητής. Στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, όπου τον έστειλαν το 1825 για ιατρικές σπουδές, απέτυχε, επειδή αποστρεφόταν τις παραδόσεις και η παρακολούθηση χειρουργικών επεμβάσεων του προξενούσε αηδία. Άφησε το Εδιμβούργο το 1827 για να ακολουθήσει θεολογικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Παραμελούσε τις σπουδές του, αλλά γνωρίστηκε με μερικούς επιφανείς επιστήμονες, και συγκεκριμένα με τον Τζον Χένσλοου, καθηγητή της Βοτανικής, που τον παρακίνησε να ενδιαφερθεί για τη Φυσική Ιστορία.
Το 1831, με σύσταση του Χένσλοου, ο Δαρβίνος επιβιβάστηκε στο πολεμικό πλοίο «Μπιγκλ» ως φυσιοδίφης για ένα επιστημονικό υδρογραφικό ταξίδι στη Νότιο Αμερική και στον Ειρηνικό Ωκεανό. Το ταξίδι αυτό κράτησε σχεδόν πέντε χρόνια. Στα ηφαιστειογενή νησιά του Πράσινου Ακρωτηρίου ελέγχει προσωπικά την εγκυρότητα του συγγράμματος του Τσαρλς Λάιελ «Αρχές της Γεωλογίας», αποδεχόμενος το δόγμα του ομοιομορφισμού, ότι δηλαδή η εφαρμογή των φυσικών νόμων δια μέσου των γεωλογικών αιώνων είναι ομοιόμορφη.
Στη Βραζιλία έρχεται σε επαφή για πρώτη φορά με το τροπικό δάσος και στην Αργεντινή ανακαλύπτει τα πρώτα απολιθώματα. Στη Γη του Πυρός συναντά μια φυλή τόσο πρωτόγονη, που δύσκολα θα χαρακτηριζόταν ανθρώπινη. Στη Χιλή υπήρξε μάρτυρας σεισμού και παρατήρησε τις επιδράσεις του στην ανύψωση του εδάφους και τη σχέση του με ηφαιστειακή έκρηξη. Στα υψίπεδα των Άνδεων τον δάγκωσαν νοσογόνα έντομα. Μετά από τα νησιά Γκαλαπάγκος επισκέφθηκε την Ταϊτή, τη Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία, τη Νήσο Μαυρίκιο, τη Νότιο Αφρική, τα νησιά της Αγίας Ελένης και της Αναλήψεως και επέστρεψε στην Αγγλία τον Οκτώβριο του 1836.
Όλο το έργο του στηρίζεται στις παρατηρήσεις και στη συλλογή υλικού κατά τη διάρκεια του επιστημονικού αυτού ταξιδιού. Τα ενδιαφέροντα του Δαρβίνου ήταν, αρχικά, γεωλογικά και οι παρατηρήσεις του οδήγησαν στη συγγραφή τεσσάρων βιβλίων: Ημερολόγιο Ερευνών για τη Γεωλογία και τη Φυσική Ιστορία των Τόπων Επίσκεψης του «Μπιγκλ», Δομή και Κατανομή των Κοραλλιογενών Υφάλων, Γεωλογικές Παρατηρήσεις σε Ηφαιστειογενή Νησιά και Γεωλογικές Παρατηρήσεις στη Νότιο Αμερική.
Τα αξιόλογα όμως αυτά έργα του επισκιάστηκαν από την διατύπωση της θεωρίας της εξέλιξης, με αποτέλεσμα να παραμεληθούν από τους μεταγενέστερους, παρ’ όλο που υπήρξαν θεμελιακά για το μετέπειτα έργο του.
Η κύρια συνεισφορά του όμως, στην επιστήμη ήταν διαφορετική. Όταν ξεκίνησε το ταξίδι του «Μπιγκλ» δεν αμφέβαλλε για το αμετάβλητο των ειδών. Μερικά όμως ερωτήματα βασάνιζαν τη σκέψη του: γιατί τόσα πολλά παρόμοια ζώα ζουν σε γεωγραφικές περιοχές τόσο απομακρυσμένες μεταξύ τους; Γιατί η νοτιοαμερικανική Ρέα (στρουθοκάμηλος) μοιάζει τόσο πολύ με την αφρικανική στρουθοκάμηλο; Και γιατί οι ζωικοί πληθυσμοί γειτονικών περιοχών μοιάζουν αλλά δεν είναι ταυτόσημοι; Γιατί τα πουλιά και οι χελώνες των νησιών Γκαλαπάγκος ήταν διαφορετικά, αν και οι φυσικές συνθήκες των νησιών φαίνονταν ταυτόσημες;
Μετά την επιστροφή του, ο Δαρβίνος κατάλαβε ότι τα ερωτήματα αυτά και πολλά ακόμη από τη Συγκριτική Ανατομία, την Εμβρυολογία, την Ταξινομική, τη Βιογεωγραφία και την Παλαιοντολογία θα μπορούσαν ικανοποιητικά να εξηγηθούν, αν το είδος δεν παρέμενε αμετάβλητο αλλά εξελίσσονταν σε άλλα είδη από έναν κοινό πρόγονο.
Ο νεαρός φυσιοδίφης που απέπλευσε με το «Μπιγκλ» δεν ήταν ένας πεπειραμένος επιστήμονας αλλά ένας άσημος θεολόγος, εφοδιασμένος με θάρρος και απλή, καθαρή λογική. Ο άνθρωπος που επέστρεψε από την πεντάχρονη αποστολή αναδείχθηκε ως ο κορυφαίος βιολόγος του 19ου αιώνα.
Από όσα παρατηρούσε του είχε δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι η αφήγηση της Δημιουργίας στη Βίβλο ήταν έκδηλα σφαλερή. Είχε υιοθετήσει τον κριτικό τρόπο σκέψης.
Όσο συνειδητοποιούσε τη μεγάλη σημασία της θεωρίας του της εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής, τόσο περισσότερο αφοσιωνόταν στη μελέτη της.
Λίγους μήνες μετά την επιστροφή του από το πεντάχρονο ταξίδι του με το «Μπιγκλ», άρχισε να εκδηλώνει, με αυξανόμενη συχνότητα, τα συμπτώματα κάποιας ασθένειας, που τον καθήλωσαν σε μια κατάσταση ημι-αναπηρίας.
Παρά την αρρώστια του ο Δαρβίνος κατόρθωσε να επιτελέσει κολοσσιαίο επιστημονικό έργο.
Από το 1846 ως το 1854 αφοσιώθηκε στη συστηματική μελέτη των ζωντανών και απολιθωμένων Θυσανόποδων Καρκινοειδών. Η επίπονη αυτή εργασία ήταν μια προσωπική εμπειρία του εύρους της ποικιλότητας των ειδών και των προβλημάτων της Ταξινομικής, τόσο ουσιώδη για την έρευνα της καταγωγής των ειδών.
Ο Δαρβίνος ανακάλυψε τα πλεονεκτήματα της ύπαρξης δύο φύλων στα φυτά και τα ζώα, αφού διασφάλιζαν τη διασταυρωτική γονιμοποίηση˙ αργότερα έγινε γνωστό ό,τι επιτυγχάνεται έτσι η ανταλλαγή γονιδίων.
Ο Δαρβίνος ήταν ήδη ένας διάσημος φυσιοδίφης και το συνθετικό του έργο για την εξέλιξη βρισκόταν προς το τέλος του. Τότε, στις 18 Ιουνίου 1858, έλαβε ξαφνικά από έναν άγνωστό του φυσιοδίφη, τον Άλφρεντ Ρ. Γουάλας, που βρισκόταν τότε στο Μαλαϊκό Αρχιπέλαγος, μια σύντομη αλλά πλήρη έκθεση συμπερασμάτων, ταυτόσημων με τα δικά του, για την εξέλιξη και τη φυσική επιλογή.
Ο φόβος του Δαρβίνου μπροστά στον κίνδυνο ότι κάποιος άλλος θα τον προλάβαινε σε ένα έργο, για το οποίο είχε αφιερώσει είκοσι χρόνια της ζωής του, ήταν μεγάλος και την κατάσταση έσωσαν οι Λάιελ και Χούκερ, που επέμειναν ώστε να ανακοινώσουν από κοινού ο Δαρβίνος και ο Γουάλας τα αποτελέσματά τους στη Λιγναία Εταιρεία του Λονδίνου. Δημοσίευσε μια «περίληψη» του έργου του, την περίφημη Προέλευση των Ειδών, που εξαντλήθηκε αμέσως.
Το σύγγραμα αυτό στάθηκε η αιτία να αποκτήσει εχθρούς, που ανήκαν σε δύο κατηγορίες: στην πρώτη κατηγορία συγκαταλέγονταν επιστήμονες της παλαιάς σχολής (Άνταμ Σέντζγουικ, Ρίτσαρντ Όουεν). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκαν οι υποστηρικτές της κατά γράμμα θρησκευτικής πίστης, διότι αν η εξελικτική θεωρία ήταν σωστή, τότε η περιγραφή της Δημιουργίας στο βιβλίο της Γενέσεως της Π. Διαθήκης ήταν λανθασμένη και ακόμη, αν η εξέλιξη ενεργούσε αυτόματα μέσω της φυσικής επιλογής, τότε δεν υπήρχε χώρος για θεϊκή επέμβαση στη δημιουργία των φυτών, των ζώων και του ανθρώπου. Ως προέκταση και διεύρυνση των απόψεων που εξέθετε στην Προέλευση των Ειδών, ο Δαρβίνος δημοσίευσε μεταξύ 1868-1872, τρία ακόμη βιβλία.

Η θεωρία της εξέλιξης των ειδών
Γράφει ο Κώστας Παναγιώτου

Η έννοια της εξέλιξης είχε προταθεί και παλαιότερα από Γάλλους φιλόσοφους (τους Μοντεσκέ, Μοπερτουί, Ντιντερό) και από τον ίδιο τον παππού του Δαρβίνου, τον Έρασμο Δαρβίνο, που πρώτος σχεδίασε ένα γενεαλογικό δέντρο, από τους μονοκύτταρους οργανισμούς ως τον άνθρωπο.
Ο Δαρβίνος όμως ήταν ο πρώτος που στήριξε τη θεωρία της οργανικής εξέλιξης με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία και καθόρισε με ποιον τρόπο η διεργασία της φυσικής επιλογής επιφέρει την προσαρμογή, αλλά απέφυγε για χρόνια να δημοσιεύσει τις ανακαλύψεις του.
Είναι γνωστό ότι η θεωρία της εξέλιξης, όταν διατυπώθηκε από τον Δαρβίνο στο πρωτοποριακό «Η καταγωγή των ειδών» το 1859, προκάλεσε πραγματικό σάλο στην Αγγλία και ισχυρές αντιδράσεις από εκκλησιαστικούς παράγοντες. Σε λίγα χρόνια όμως, η μάχη στο χώρο της επιστήμης είχε κερδηθεί. Η θεωρία της εξέλιξης γονιμοποίησε σχεδόν άμεσα τη σκέψη και την έρευνα, όσο καμιά άλλη στο χώρο της βιολογίας και της ανθρωπολογίας. Έτσι, όταν το 1871 ο Δαρβίνος εξέδωσε το έργο «Η καταγωγή του ανθρώπου», όπου διατυπώνεται ευθέως η «βέβηλη» σκέψη ότι ο σημερινός άνθρωπος και ο σημερινός πίθηκος έχουν κοινούς προγόνους, οι αντιδράσεις ήταν πολύ ηπιότερες. Ακόμα και οι εκκλησιαστικοί παράγοντες δεν έβρισκαν τρόπο να διαμαρτυρηθούν αποτελεσματικά και επέλεξαν την πλήρη αποδοχή.
Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στους New York Times ένα άρθρο, που ζητούσε την εγκατάλειψη του όρου Δαρβινισμός ή έστω το «θεωρία εξέλιξης του Δαρβίνου», με το σκεπτικό πως παρόμοια ορολογία αφήνει να εννοηθεί πως υπάρχουν και διαφορετικές θεωρίες εξέλιξης (όπως π.χ. η θεωρία του ευφυούς σχεδιασμού) ή πως ό,τι γνωρίζουμε για την φυσική επιλογή προέρχεται απλά απ’ τις παρατηρήσεις που έκανε ένας άνθρωπος στα μέσα του 19ου αιώνα, μη λογαριάζοντας τα 150 χρόνια ερευνητικής επαλήθευσης που ακολούθησαν (γονίδια, DNΑ/RNA, αναπτυξιακή βιολογία, μελέτη απολιθωμάτων, κλπ).
Η ταύτιση της εξέλιξης με τον Δαρβίνο, σύμφωνα με το άρθρο αυτό, οδήγησε σε περισσότερα προβλήματα υιοθέτησης της θεωρίας της φυσικής επιλογής απ’ όσα θα συναντούσαμε αν έμενε ανώνυμη, όπως μια οποιαδήποτε άλλη επαρκώς τεκμηριωμένη επιστημονική θεωρία. Στις 21 Ιουνίου του 2006, μπροστά στη σθεναρή αντίσταση των υποστηρικτών των εναλλακτικών (κυρίως θεολογικών) θεωριών για τη διδαχή του μαθήματος της Εξέλιξης στα δημόσια σχολεία των ΗΠΑ, 68 απ’ τις σημαντικότερες επιστημονικές ακαδημίες εθνών του πλανήτη (μεταξύ των οποίων και η Ακαδημία Αθηνών) συνυπέγραψαν κοινή δήλωση για τη διδασκαλία της Εξέλιξης. Σύμφωνα με το δελτίο τύπου, που κυκλοφόρησε, στην κοινή δήλωση τονιζόταν ο κίνδυνος που ελλοχεύει: «στα μαθήματα φυσικών επιστημών που διδάσκονται σε ορισμένα δημόσια εκπαιδευτικά συστήματα, αποκρύπτονται, διαψεύδονται ή συγχέονται επιστημονικά γεγονότα, δεδομένα και επιβεβαιωμένες θεωρίες, οι οποίες αφορούν την αρχή της δημιουργίας και την εξέλιξη της ζωής στη Γη, με θεωρίες μη επιστημονικά τεκμηριωμένες».
Το ζήτημα πολλές φορές είναι ακριβώς αυτό: οι μη επιστημονικά τεκμηριωμένες θεωρίες! Δεν είναι λίγοι οι υποστηρικτές του ευφυούς σχεδιασμού που αντιδρούν στη δήθεν αδικία που τους έστησε η επιστημονική κοινότητα. Λένε: απ’ τη στιγμή που ούτε η θεωρία του Δαρβίνου είναι πλήρως αποδεδειγμένη, γιατί λοιπόν τα παιδιά να μη διδάσκονται και τις διάφορες εναλλακτικές; Αυτό το εκ πρώτης όψεως «δίκαιο αίτημα» απ’ την πλευρά πολλών βρίσκεται στην καρδιά του προβλήματος που δημιουργείται, αν και νομίζω μπορεί να απαντηθεί με δύο πολύ απλά επιχειρήματα:
1) Η Θεωρία της Εξέλιξης μπορεί να μην είναι πλήρης, αλλά τα ευρήματα που υποστηρίζουν την ύπαρξή της είναι τόσα πολλά και τόσο εξαιρετικά τεκμηριωμένα που αφήνουν πρακτικά μηδαμινό χώρο για τη συνύπαρξη οποιασδήποτε άλλης, εναλλακτικής θεώρησης. Εκτός αυτού, η Εξέλιξη που βασίζεται στη φυσική επιλογή είναι ένας επιστημονικός κλάδος που συνεχίζει ακόμα και σήμερα (150 χρόνια μετά…) να προσφέρει πορίσματα και να ενισχύεται συνεχώς, χάρη στη διαπεδιακή συνεισφορά πολλών άλλων γνωστικών αντικειμένων.
2) Το ότι κάποιος δεν πιστεύει στην επιστημονική προσέγγιση για την εξήγηση της Φύσης δε σημαίνει πως η Πολιτεία είναι υποχρεωμένη να βασίσει το εκπαιδευτικό της σύστημα σε σαθρές αντιεπιστημονικές θεωρίες.
Δεν γίνεται να συζητάμε βάζοντας δύο διαφορετικές θεωρίες (μία τεκμηριωμένη από επιστήμονες και μία από θεολόγους) στο ίδιο επίπεδο, λες και είναι ισοδύναμες, επειδή είναι απλά διαφορετικές γνώμες που μιλάνε για το ίδιο πρόβλημα.
Φανταστείτε το παραπάνω σαν να σας έλεγε κάποιος «ο γάιδαρος πετάει»! Στη μία περίπτωση έχουμε δεκάδες ενδείξεις ότι ο γάιδαρος δε γίνεται να πετάει καθώς βιολογικά δεν έχει τις δομές, το βάρος, κλπ που θα του το επέτρεπαν αλλά και γιατί θα αψηφούσε τους νόμους της φυσικής (βαρύτητα, άνωση, κλπ). Απ’ την άλλη έχουμε τους υποστηρικτές των «μυστικών ικανοτήτων» του γαϊδάρου καθότι το γράφει ένα θεόπνευστο βιβλίο ή το είπε κάποιος προφήτης 2000 χρόνια πριν. Αν σας φάνηκε υπερβολικό έως γελοίο το παραπάνω παράδειγμα, αναλογιστείτε απλώς ότι υπάρχουν εκατοντάδες Δημιουργιστές που διατυμπανίζουν πως η Γη είναι μόλις 10000 ετών… (ανεξάρτητα αν τα αδιάσειστα επιστημονικά στοιχεία ραδιοχρονολόγησης μιλάνε για κάπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια)

Και η αρχαιοελληνική άποψη
Γράφει ο Δημ. Γερμιώτης

Πρώτοι οι Ελεάτες φιλόσοφοι, (οι διανοητές της Κάτω Ιταλίας, που με κέντρο την πόλη Ελαία δημιούργησαν μιαν από τις πρώτες φιλοσοφικές σχολές, αρχηγέτες της οποίας θεωρούνται ο Ξενοφάνης – μολονότι Κολοφώνιος – και ο μαθητής του Παρμενίδης) διατύπωσαν τη γνώμη ότι ο κόσμος είναι αγέννητος, αιώνιος και άφθαρτος. Όπως λέει ο Ξενοφάνης
ΑΓΕΝΝΗΤΟΝ ΚΑΙ ΑΙΔΙΟΝ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΤΟΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟΝ
Δηλαδή αγέννητος, αιώνιος και άφθαρτος είναι ο κόσμος

Ο Αναξαγόρας, το διατυπώνει με μεγαλύτερη σαφήνεια. Κανένα πράγμα δε δημιουργείται ούτε εξαφανίζεται, αλλά από την ανάμιξη υπαρχόντων πραγμάτων δημιουργούνται νέα ενώ με τον διαχωρισμό αποσυντίθενται. Έτσι καλύτερα θα ήταν να λέμε τη γένεση σύνθεση και τη φθορά αποχωρισμό:
ΟΥΔΕΝ ΓΑΡ ΧΡΗΜΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΥΔΕ ΑΠΟΛΛΥΤΑΙ
ΑΛΛ’ ΥΠΟ ΕΟΝΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΣΥΣΜΙΓΕΤΑΙ ΤΕ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΝΕΤΑΙ.
ΚΑΙ ΟΥΤΩΣ ΑΝ ΟΡΘΩΣ ΚΑΛΟΙΕΝ ΤΟ ΓΙΝΕΣΘΑΙ ΓΕ ΣΥΜΜΙΣΓΕΣΘΑΙ
ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΛΛΥΣΘΑΙ ΔΙΑΚΡΙΝΕΣΘΑΙ

Δηλαδή: Κανένα πράγμα δε δημιουργείται ούτε χάνεται, αλλά από υπάρχοντα πράγματα συντίθεται ή αποχωρίζεται ώστε πιο σωστά θα λέγαμε τη δημιουργία σύνθεση και την απώλεια αποχωρισμό
Από τη διατύπωση αυτή του Αναξαγόρα φθάσαμε στο πασίγνωστο ρητό:

ΜΗΔΕΝ ΕΚ ΤΟΥ ΜΗ ΟΝΤΟΣ ΓΙΝΕΣΘΑΙ
ΜΗΔΕ ΕΙΣ ΤΟ ΜΗ ΟΝ ΦΘΕΙΡΕΣΘΑΙ

που αποδίδεται στον Δημόκριτο τον Αβδηρίτη.
Λογική συνέπεια της αρχής της αφθαρσίας του υλικού κόσμου είναι αφενός μεν πως είναι αιώνιος, αφετέρου δε πως δεν έχει κάποια αρχή. Άρα ο φυσικός κόσμος δε δημιουργήθηκε από κανέναν και από πουθενά.
Όσον αφορά την προέλευση του ανθρώπου, μετά από τον Αναξίμανδρο που έλεγε ΕΞ ΑΛΛΟΕΙΔΩΝ ΖΩΩΝ ΕΓΕΝΕΤΟ ΑΝΘΡΩΠΟΣ, ο Αριστοτέλης δίδασκε για την ιστορία τής ζωής και των ανθρώπων:
Η ΓΑΡ ΦΥΣΙΣ ΜΕΤΑΒΑΙΝΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΨΥΧΩΝ ΕΙΣ ΤΑ ΖΩΑ, ΔΙΑ ΤΩΝ ΖΩΝΤΩΝ ΜΕΝ, ΟΥΚ ΟΝΤΩΝ ΔΕ ΖΩΩΝ, ΟΥΤΩΣ ΩΣΤΕ ΔΟΚΕΙΝ ΠΑΜΠΑΝ ΜΙΚΡΟΝ ΔΙΑΦΕΡΕΙΝ ΘΑΤΕΡΟΝ ΘΑΤΕΡΟΝ ΤΩ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΑΛΛΗΛΟΙΣ
Δηλαδή: Η φύση μεταβαίνει συνεχώς από τα άψυχα στα ζώα, διαμέσου των ζώντων που δεν είναι ζώα (π.χ. τα φύλλα των φυτών, οι μικροοργανισμοί), με αποτέλεσμα τα συγγενή μεταξύ τους (έμβια όντα) να φαίνεται ότι διαφέρουν ελάχιστα (Α-Ι, περί Ζώων Μορίων, 681, α31).

 

Η εικόνα είναι παρμένη από τη Βικιπαίδεια
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: